Informacja

Drogi użytkowniku, aplikacja do prawidłowego działania wymaga obsługi JavaScript. Proszę włącz obsługę JavaScript w Twojej przeglądarce.

Wyszukujesz frazę "Wadas, W." wg kryterium: Wszystkie pola


Wyświetlanie 1-35 z 35
Tytuł:
Possibility of increasing early potato yield with foliar application of silicon
Możliwość zwiększenia plonu ziemniaka wczesnego przez stosowanie dolistne rzemu
Autorzy:
Wadas, W.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/13925482.pdf
Data publikacji:
2022
Wydawca:
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie
Tematy:
early potato
potato tuber
yield
stimulant
foliar application
silicone
tuber number
tuber weight
tuber yield
Źródło:
Agronomy Science; 2022, 77, 2; 61-75
2544-4476
2544-798X
Pojawia się w:
Agronomy Science
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Effect of Multinutrient Complex Fertilizers on Total Nitrogen and Nitrate(V) Content in the Tubers of Very Early Potato Cultivars
Wpływ wieloskładnikowych nawozów kompleksowych na zawartość azotu ogólnego i azotanów(V) w bulwach bardzo wczesnych odmian ziemniaka
Autorzy:
Wadas, W.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/388861.pdf
Data publikacji:
2011
Wydawca:
Towarzystwo Chemii i Inżynierii Ekologicznej
Tematy:
ziemniak
nawożenie
wieloskładnikowe nawozy kompleksowe
N-ogólny
N-NO3
potato
fertilization
multinutrient complex fertilizers
total N
NO3-N
Opis:
The paper presents the results of a three-year study on the effect of an application of the multinutrient complex fertilizers and singlenutrient fertilizers on total nitrogen and nitrate(V) contents in the tubers of very early potato cultivars. It was found that an application of multinutrient complex fertilizers representing the nitrophoska group, that is Nitrophoska blue special and Yiking 13, was followed by an increase in total nitrogen contents in tubers. In turn, an application of HydroCoraplex was associated with a total nitrogen content which was similar to singlenutrient fertilizers. Polimag S (amophoska group) increased total nitrogen content, compared with singlenutrient fertilizers, only in the year with a higher rainfall over the potato growing season. The present studies demonstrated that a significant increase in nitrate(V) content in tubers followed an application of the multinutrient complex fertilizer HydroComplex which contains most ot" magnesium and sulphur of all with the nitrophoska group.
Porównywano wpływ wieloskładnikowych nawozów kompleksowych i nawozów jednoskładnikowych na zawartość azotu ogólnego i azotanów(V) w bulwach bardzo wczesnych odmian ziemniaka. Po zastosowaniu wieloskładnikowych nawozów kompleksowych z grupy nitrofosek: Nitrophoska special niebieska i Viking 13, ogólna zawartość azotu w bulwach była większa, a po zastosowaniu HydroComplexu podobna jak przy stosowaniu nawozów jednoskładnikowych. Stosowanie nawozu Polimag S, z grupy amofosek. tylko w roku z większą ilością opadów w okresie wegetacji ziemniaka powodowało zwiększenie ogólnej zawartości azotu w porównaniu z nawozami jednoskładnikowymi. Badania wykazały istotny wzrost zawartości azotanów(V) w bulwach tylko po zastosowaniu wieloskładnikowego nawozu kompleksowego HydroComplex, zawierającego najwięcej magnezu i siarki ze wszystkich stosowanych nitrofosek.
Źródło:
Ecological Chemistry and Engineering. A; 2011, 18, 1; 123-128
1898-6188
2084-4530
Pojawia się w:
Ecological Chemistry and Engineering. A
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Effect of titanium on growth of very early-maturing potato cultivars
Autorzy:
Wadas, W.
Kalinowski, K.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/11818488.pdf
Data publikacji:
2017
Wydawca:
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie
Opis:
A condition for achieving a high potato tuber yield on an early harvest is to provide plants with good growth conditions. In modern horticulture, plant growth stimulants have been gaining increasing importance. This study examined the effect of dose (0.2 dm3 ha–1 or 0.4 dm3 ha–1) and date (leaf development stage – BBCH 14-16, tuber formation stage – BBCH 41-43, leaf development stage and tuber formation stage) of Tytanit® application (8.5 g Ti in 1 dm3) on the growth of very early-maturing potato cultivars (‘Lord’, ‘Miłek’). Following the Tytanit® application, the plants were higher and produced a greater aboveground biomass and tuber weight, however, the leaf weight ratio (LWR) and leaf area ratio (LAR) were lower than in the cultivation without the growth stimulant. Tytanit® had a greater effect on the leaf weight ratio (LAR) and tuber weight for the ‘Lord’ cultivar. Tytanit® dose had no effect on the plant growth. A double Tytanit® application resulted in a reduction in the length and weight of stems and tuber weight. The date of Tytanit® application had no effect on the weight of leaves. The leaf area ratio (LAR) was the highest when Tytanit® was only applied in the tuber formation stage, and the leaf weight ratio (LWR) was the highest when Tytanit® was applied twice. A positive correlation was found between the tuber weight and the LWR and LAR.
Źródło:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus; 2017, 16, 6; 125-138
1644-0692
Pojawia się w:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
The effect of the sowing date on the content of carotenoids and L-ascorbic acid in spaghetti squash (Cucurbita pepo L.)
Wpływ terminu siewu na zawartość karotenoidów i kwasu L-askrobinowego w dyni makaronowej (Cucurbita pepo L.)
Autorzy:
Wadas, W.
Mioduszewska, H.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/11542190.pdf
Data publikacji:
2011
Wydawca:
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie
Opis:
Carotene and ascorbic acid are the most important compounds for human nutrition that are supplied by vegetables. The content of carotene and ascorbic acid in vegetables depends on the species and the cultivar, but it is subject to changes under the influence of environmental conditions and agricultural factors. This study examined the effects of the sowing date (5, 15 and 25 May) on the content of carotenoids and Lascorbic acid in the fruits of two cultivars of spaghetti squash (‘Makaronowa Warszawska’ and ‘Pyza’). Fruits were harvested in the fully mature, from the beginning of September till the beginning of October. The content of total carotenoid compounds in fruit was higher for the sowing date on 5 May than for the sowing dates on 15 and 25 May, while the content of β carotene did not significantly differ. The sowing date did not affect the content of Lascorbic acid in fruits. Fruits of the ‘Makaronowa Warszawska’ contained more total carotenoids and β carotene than fruits of the ‘Pyza’, while the content of Lascorbic acid in fruits of both cultivars did not significantly differ. Lower air temperatures and higher amounts of precipitation in the spaghetti squash vegetation period resulted in an increase in the β carotene content.
Głównym źródłem karotenu i kwasu askorbinowego są warzywa. Zawartość karotenu i kwasu askorbinowego w warzywach zależy od gatunku i odmiany, ale ulega zmianom pod wpływem warunków środowiska i czynników agrotechnicznych. Badano wpływ terminu siewu (5, 15 i 25 maja) na zawartość karotenoidów i kwasu L-askorbinowego w owocach dwóch odmian dyni makaronowej (‘Makaronowa Warszawska’ i ‘Pyza’). Owoce zbierano w fazie pełnej dojrzałości, od początku września do początku października. Zawartość związków karotenoidowych ogółem w owocach była większa przy siewie 5 maja niż przy siewie 15 i 25 maja, natomiast zawartość β-karotenu nie różniła się istotnie. Termin siewu nie miał wpływu na zawartość kwasu L-askorbinowego w owocach. Owoce odmiany ‘Makaronowa Warszawska’ zawierały więcej karotenoidów ogółem i β-karotenu niż odmiany ‘Pyza’, natomiast zawartość kwasu Laskorbinowego w owocach obu odmian nie różniła się istotnie. Niższa temperatura powietrza i większa ilość opadów w okresie wegetacji dyni makaronowej powodowały zwiększenie zawartości β-karotenu.
Źródło:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus; 2011, 10, 1; 41-48
1644-0692
Pojawia się w:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
The effect of selected agricultural factors on the yielding of spaghetti squash (Cucurbita pepo L.)
Wpływ wybranych czynników agrotechnicznych na plonowanie dyni makaronowej (Cucurbita pepo L.)
Autorzy:
Wadas, W.
Kalinowski, K.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/11541838.pdf
Data publikacji:
2010
Wydawca:
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie
Tematy:
agricultural factor
yielding
squash
spaghetti squash
Cucurbita pepo
plant cultivation
yield quality
sowing date
plant spacing
yield
climate condition
fruit
plant cultivar
fruit colour
fruit size
agrotechnical factor
Opis:
Spaghetti squash is an interesting novelty in Poland. Popularization of spaghetti squash cultivation in our country requires development of agricultural recommendations. The size and the quality of yield is highly affected by the sowing date and plant population. The paper presents the results of a four-year study on the effect of the sowing date (5, 15 and 25 May) and plant spacing (1 × 0.6 m, 1 × 0.8 m and 1 × 1 m, ie. 16,668, 12,500 and 10,000 plants per ha) on the yield of spaghetti squash (‘Makaronowa Warszawska’ and ‘Pyza’) under the soil and climatic conditions of central-eastern Poland. The highest yield per hectare and the largest number of marketable fruits per plant was obtained while sowing on 5 May. Delaying the sowing date resulted in a decrease in the yield per hectare and of the number of marketable fruits per plant, although the average weight of a marketable fruit sown on 15 and 25 May did not significantly differ in comparison to sowing on 5 May. Increasing the spacings between plants from 1 × 0.6 m to 1 × 1 m resulted in decreasing the yield per hectare, but the number of marketable fruits per plant was larger. Plant spacing did not have a significant effect on the average weight of a marketable fruit. The yield per hectare for the ‘Pyza’ was larger in comparison to the ‘Makaronowa Warszawska’. The number of marketable fruits per plant did not significantly differ, but the weight of the ‘Pyza’ fruit was higher.
Dynia makaronowa jest interesującą nowością w Polsce. Rozpowszechnienie uprawy dyni makaronowej w naszym kraju wymaga opracowania zaleceń agrotechnicznych. Duży wpływ na wielkość i jakość plonu ma termin siewu i obsada roślin. W 4-letnich badaniach określano wpływ terminu siewu (5, 15 i 25 maja) i rozstawy roślin (1 × 0,6 m, 1 × 0,8 m i 1 × 1 m, tj. 16 668, 12 500 i 10 000 roślin na 1 ha) na plonowanie dyni makaronowej (‘Makaronowa Warszawska’ i ‘Pyza’) w warunkach glebowo-klimatycznych środkowowschodniej Polski. Największy plon z 1 ha i największą liczbę owoców handlowych z jednej rośliny uzyskano przy siewie 5 maja. Opóźnienie terminu siewu powodowało zmniejszenie plonu z 1 ha i liczby owoców handlowych z jednej rośliny, ale średnia masa owocu handlowego przy siewie 15 i 25 maja nie różniła się istotnie w porównaniu z siewem 5 maja. Zwiększenie rozstawy roślin z 1 × 0,6 m do 1 × 1 m powodowało zmniejszenie plonu z 1 ha, ale liczba owoców handlowych z jednej rośliny była większa. Rozstawa roślin nie miała istotnego wpływu na średnią masę owocu handlowego. Plon z 1 ha odmiany ‘Pyza’ był większy niż odmiany ‘Makaronowa Warszawska’. Liczba owoców handlowych z jednej rośliny nie różniła się istotnie, ale masa owoców odmiany ‘Pyza’ była większa.
Źródło:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus; 2010, 09, 2; 93-101
1644-0692
Pojawia się w:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Assessment of the nutritional safety of new potatoes imported to Poland using an ascorbate-nitrate index
Autorzy:
Wadas, W.
Raczuk, J.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/873962.pdf
Data publikacji:
2018
Wydawca:
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego. Państwowy Zakład Higieny
Opis:
Background. New potatoes are imported to Poland mainly from the Mediterranean countries. In climate of the Mediterranean Basin potatoes can be grown twice a year. The different environment conditions during plant growth have effect on the tuber quality. Objective. The aim of the study was to assess the nutrition safety of new potatoes imported to Poland in the winter period from Mediterranean countries on the basis of the ascorbate-nitrate index. Material and methods. The study material included potatoes imported from Cyprus, Egypt and Israel, purchased in the Siedlce city, from the beginning of February to the end of March 2015. Laboratory tests were performed on a total of 54 potato samples. The contents of L-ascorbic acid was determined by titration method with the 2,6- dichlorophenolindophenol according to Tillmans and nitrate by spectrophotometric method based on the Griess reaction. The ascorbate-nitrate index (IAN) as the ratio of L-ascorbic acid amount-to-nitrate amount in potato tubers was calculated. Results. The L-ascorbic acid content in imported new potatoes ranged from 102.7 to 131.0 mg kg-1 and nitrate content from 22.70 to 64.74 mg N-NO3 kg-1 of the fresh weight of tubers. The L-ascorbic acid content in potatoes imported from Cyprus was similar to potatoes of the same cultivar imported from Egypt. The L-ascorbic acid content in potatoes imported from Israel was at a similar or higher level than in potatoes originating from Cyprus or Egypt. The lowest nitrate were in potatoes imported from Egypt. The nitrate content determined in potatoes imported from Cyprus was almost 2.5-times higher than for potatoes of the same cultivar imported from Egypt, whereas the nitrate contents in potatoes imported from Israel was 1.6-2-times higher than in potatoes originating from Egypt. The IAN was from 1.68 to 5.73. The IAN for the potatoes imported from Egypt was above 2.5-timeshigher than for potatoes of the same cultivar imported from Cyprus, and almost 2-times higher than for potatoes imported from Israel. Conclusion. The nitrate content in tested potato samples did not exceed the permissible content of 200 mg NO3 kg-1 of the fresh weight of tubers. The IAN value calculated for all tested potato samples was higher than 1, which indicates that new potatoes imported to Poland in the winter period from Mediterranean countries are safe for human health regarding the nitrate content.
Wprowadzenie. Młode ziemniaki są importowane do Polski głównie z krajów śródziemnomorskich. W klimacie basenu Morza Śródziemnego ziemniaki można uprawiać dwa razy w roku. Różne warunki środowiska w okresie wzrostu roślin mają wpływ na jakość bulw. Cel badań. Celem badań była ocena bezpieczeństwa żywieniowego młodych ziemniaków importowanych do Polski w okresie zimowym z krajów śródziemnomorskich na podstawie indeksu askorbinowo-azotanowego. Materiał i metody. Materiał do badań stanowiły ziemniaki importowane z Cypru, Egiptu i Izraela, zakupione w Siedlcach w okresie od początku lutego do końca marca 2015 roku. Badania laboratoryjne wykonano na 54 próbkach ziemniaków. Oznaczono zawartość kwasu L-askorbinowego metodą miareczkowania za pomocą 2,6-dichlorofenolindofenolu według Tillmansa i azotanów (V) metodą spektrofotometryczną w oparciu o reakcję Griessa. Indeks askorbinowo-azotanowy (IAN) wyliczono jako stosunek ilości kwasu L-askorbinowego do ilości azotanów (V). Wyniki. Zawartość kwasu L-askorbinowego w młodych ziemniakach z importu wahała się od 102,7 do 131,0 mg kg-1, a zawartość azotanów (V) od 22,70 do 64,74 mg N-NO3 kg-1 świeżej masy bulw. Zawartość kwasu L-askorbinowego w ziemniakach importowanych z Cypru była podobna jak w ziemniakach tej samej odmiany importowanych z Egiptu. Zawartość kwasu L-askorbinowego w ziemniakach importowanych z Izraela była podobna lub wyższa niż w ziemniakach pochodzących z Cypru lub Egiptu. Najmniej azotanów (V) zawierały ziemniaki importowane z Egiptu. Zawartość azotanów (V) w ziemniakach importowanych z Cypru była prawie 2,5 raza większa niż w ziemniakach tej samej odmiany importowanych z Egiptu, natomiast zawartość azotanów (V) w ziemniakach importowanych z Izraela była 1,6-2 razy większa niż w ziemniakach pochodzących z Egiptu. IAN wynosił od 1,68 do 5,73. IAN ziemniaków importowanych z Egiptu był ponad 2,5 raza wyższy niż ziemniaków tej samej odmiany importowanych z Cypru i prawie 2 razy wyższy niż ziemniaków importowanych z Izraela. Wnioski. Zawartość azotanów (V) w badanych próbkach ziemniaków nie przekraczała dopuszczalnej zawartości 200 mg NO3 kg-1 świeżej masy bulw. Wartość IAN obliczona dla wszystkich badanych próbek ziemniaków była wyższa niż 1, co wskazuje, że młode ziemniaki importowane do Polski w okresie zimowym z krajów śródziemnomorskich są bezpieczne dla zdrowia człowieka pod względem zawartości azotanów (V).
Źródło:
Roczniki Państwowego Zakładu Higieny; 2018, 69, 3
0035-7715
Pojawia się w:
Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Effect of multi-nutrient complex fertilizers on growth and tuber yield of very early potato (Solanum tuberosum L.) cultivars
Wpływ wieloskładnikowych nawozów kompleksowych na wzrost roślin i plon bulw bardzo wczesnych odmian ziemniaka
Autorzy:
Wadas, W.
Dziugiel, T.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/27043.pdf
Data publikacji:
2013
Wydawca:
Polskie Towarzystwo Botaniczne
Opis:
The aim of the study was to compare the effect of multi- -nutrient complex fertilizers (HydroComplex, Nitrophoska Blue Special and Viking 13 from the nitrophoska group, and Polimag S from the amophoska group) and single-nutrient fertilizers on the growth and tuber yield of very early potato cultivars (‘Aster’, ‘Fresco’, ‘Gloria’). The field experiment was carried out on podzolic soil in mid-eastern Poland during 2005–2007. The study showed a greater beneficial effect of HydroComplex and Nitrophoska Blue Special on the growth of very early potato cultivars than that of Viking 13 and Polimag S. The application of HydroComplex and Nitrophoska Blue Special resulted in greater above-ground plant biomass and assimilation leaf area compared with single-nutrient fertilizers; the leaf area index (LAI) was higher by 0.28 and 0.32, respectively. The differences were smaller and not statistically confirmed with the use of Polimag S and Viking 13. When the multi-nutrient complex fertilizers were applied, leaf weight ratio (LWR), leaf area ratio (LAR) and specific leaf area (SLA) were similar to the single-nutrient fertilizers. Of the multi-nutrient complex fertilizers, only Nitrophoska Blue Special resulted in higher tuber yield, on average by 2.40 t × ha-1, compared with the single-nutrient fertilizers. The studied cultivars showed a similar response to applied fertilizers. LAI for ‘Gloria’ was higher than for ‘Aster’ and ‘Fresco’, with smaller LAR found in ‘Gloria’. LWR for ‘Fresco’ was smaller than for ‘Aster’ and ‘Gloria’, with higher SLA found in ‘Fresco’. The tuber yield of ‘Aster” (24.04 t × ha-1) was higher on average by 3 t × ha-1 than for ‘Fresco’ and ‘Gloria’.
Celem badań było porównanie wpływu wieloskładnikowych nawozów kompleksowych (HydroComplex, Nitrophoska Blue Special i Viking 13 z grupy nitrofosek i Polimag S z grupy amofosek) i nawozów jednoskładnikowych na wzrost roślin i plon bulw bardzo wczesnych odmian ziemniaka (‘Aster’, ‘Fresco’, ‘Gloria’). Doświadczenie polowe przeprowadzono na glebie płowej w środkowo-wschodniej Polsce w latach 2005–2007. Przeprowadzone badania wykazały większy korzystny wpływ nawozów HydroComplex i Nitrophoska Blue Special na wzrost bardzo wczesnych odmian ziemniaka niż Viking 13 i Polimag S. Zastosowanie HydroComplexu i Nitrophoski Blue Special powodowało większy przyrost masy części nadziemnych roślin i powierzchni asymilacyjnej liści w porównaniu z nawozami jednoskładnikowymi; wskaźnik pokrycia liściowego (LAI) był większy odpowiednio o 0,28 i 0,32. Przy stosowaniu pozostałych wieloskładnikowych nawozów kompleksowych różnice były mniejsze i nie zostały potwierdzone statystycznie. Wskaźnik wagowy liści (LWR), wskaźnik ulistnienia rośliny (LAR) i ciężar jednostki powierzchni liści (SLA) przy stosowaniu wieloskładnikowych nawozów kompleksowych były podobne jak przy stosowaniu nawozów jednoskładnikowych. Spośród wieloskładnikowych nawozów kompleksowych tylko Nitrophoska Blue Special powodowała istotny przyrost plonu bulw, średnio o 2,40 t × ha-1, w porównaniu z nawozami jednoskładnikowymi. Reakcja badanych odmian na stosowane nawozy była podobna. LAI odmiany ‘Gloria’ był większy niż odmian ‘Aster’ i ‘Fresco’, przy mniejszym LWR tej odmiany. LWR odmiany ‘Fresco’ był mniejszy niż odmian ‘Aster’ i ‘Gloria’, przy większym SLA tej odmiany. Plon bulw odmiany ‘Aster’ (24,04 t´ha-1) był większy średnio o 3 t´ha-1 niż odmian ‘Fresco’ i ‘Gloria’.
Źródło:
Acta Agrobotanica; 2013, 66, 3
0065-0951
2300-357X
Pojawia się w:
Acta Agrobotanica
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Jakość młodych ziemniaków w gospodarce bezobornikowej
Quality of early potatoes in farming without farmyard manure
Autorzy:
Wadas, W.
Jablonska-Ceglarek, R.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/800194.pdf
Data publikacji:
1997
Wydawca:
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Tematy:
ziemniaki
uprawa roslin
nawozenie organiczne
nawozy zielone
uprawa bezobornikowa
wplyw nastepczy
ziemniaki mlode
cechy jakosciowe
Opis:
It has been estimated the influence of green fertilizers in summer catch crops and straw fertilization on quality of early potatoes. In cultivation after green fertilizer was stated the tendency to decreasing of dry matter content and increasing of starch content in comparison with farmyard manure. Somewhat higher dry matter, starch as well as protein content of early potatoes was stated in cultivation after ploughed down of phacelia, but the vitamin С after field bean. Straw fertilization caused tendency to increasing of protein content and to decreasing of dry matter, starch and the vitamin С content in potato tubers.
Źródło:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych; 1997, 439
0084-5477
Pojawia się w:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Selected bionutrient contents in spaghetti squash depending on sowing date and plant spacing
Zawartość wybranych biopierwiastków w dyni makaronowej w zależności od terminu siewu i rozstawy roślin
Autorzy:
Wadas, W.
Borysiak-Marciniak, I.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/11543356.pdf
Data publikacji:
2016
Wydawca:
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie
Opis:
Mineralsare the most important compounds for human nutrition that are sup-plied by vegetables. The content of mineral in vegetables depends on the species and the cultivar, but it is subject to changes under the influence of environmental conditions and agricultural factors. This study examined the effect of sowing date (5, 15 and 25 May) and plant spacing (1 × 0.6 m, 1 × 0.8 m and 1 × 1 m) on selected bionutrient contents (P, K, Ca, Mg and Fe) in the fruits of two spaghetti squash cultivars, ‘Makaronowa Warszawska’ and ‘Pyza’, originating from Poland. A field experiment was carried out in central-eastern Poland on loamy sand soil. Fully-mature spaghetti squash fruits were har-vested from the beginning of September to the beginning of October. The sowing date of the spaghetti squash did not affect the dry matter content, K, Ca or Mg in fruits. The P content was the highest for plants sown on 25 May. In contrast, the highest Fe content was found for plants sown on 5 May. The dry matter content was highest in the fruits of plants sown with 1 × 1 m. The increase in the distance between plants in a row from 0.6 to 0.8 or 1 m resulted in a decrease in Fe content only for plants sown on 15 May. Plant spacing did not have a significant effect on the remaining bionutrient content in the spaghetti squash fruits. The content of dry matter, P, K, Ca, Mg and Fe in the fruits of both cultivars did not differ significantly, although ‘Pyza’ tended to accumulate the most Ca and had lower K and Fe levels.
Warzywa są ważnym źródłem składników mineralnych. Zawartość bio-pierwiastków w warzywach zależy od gatunku i odmiany, ale może ulegać zmianom pod wpływem warunków środowiska i czynników agrotechnicznych. Badano wpływ terminu siewu (5, 15 i 25 maja) i rozstawy roślin (1 × 0,6 m, 1 × 0,8 m i 1 × 1 m) na zawartośćwybranych biopierwiastków w owocach dwóch odmian dyni makaronowej, ‘Makaronowa Warszawska’ i ‘Pyza’. Doświadczenie polowe przeprowadzono w środkowo-wschodniej Polsce na glebie piaszczysto-gliniastej. Owoce dyni makaronowej zbierano w fazie pełnej dojrzałości, od początku września do początku października. Termin siewu dyni makaronowej nie miał wpływu na zawartość suchej masy, K, Ca i Mg w owocach. Zawartość P była największa w owocach uzyskanych z siewu 25 maja, a Fe z siewie 5 maja. Zawartośćsuchej masy była największa w owocach roślin uprawianych w rozstawie 1 × 1 m. Zwiększenie odległości między roślinami w rzędzie z 0,6 do 0,8 m i 1 m powodowało zmniejszenie zawartości Fe tylko w owocach uzyskanych z siewu dyni makaronowej 15 maja. Rozstawa roślin nie miała istotnego wpływu na zawartość innych biopierwiastków oznaczanych w owocach dyni makaronowej. Zawartość suchej masy, P, K, Ca, Mg i Fe w owocach obu odmian nie różniła się istotnie. Rośliny odmiany ‘Pyza’ wykazywały tendencje do gromadzenia w owocach większej ilości Ca i mniejszej ilości K i Fe.
Źródło:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus; 2016, 15, 1; 55-64
1644-0692
Pojawia się w:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Activity of cesium 137Cs and potassium content in new potatoes imported to Poland
Autorzy:
Wadas, W.
Krolak, E.
Karwowska, J.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/876057.pdf
Data publikacji:
2017
Wydawca:
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego. Państwowy Zakład Higieny
Tematy:
new potato
potato
import
Polska
potassium content
137 caesium content
Opis:
Background. Potatoes are an important component of the human diet. In addition to components which determine the nutrition and dietary values, potato tubers also contain anti-nutritional substances, inter alia radioactive elements. Natural and artifical radionuclides are released to the environment as a result of antropogenic activity, in a controlled or uncontrolled manner, and they are transferred to the human body through the food chain. Objective. The aim of the study was to determine the activity of radioactive cesium 137Cs isotope and potassium content, including the activity of 40K isotope, in new potatoes imported to Poland during the winter period from Mediterranean countries. Material and methods. The study material included new potatoes imported from Cyprus, Egypt and Israel, purchased in the city of Siedlce from the beginning of February to the end of March 2015. The activity of 137Cs and 40K isotopes in potato tubers was determined. Analyses were performed by γ-spectrometric method. Laboratory tests were performed on a total of 18 samples. Based on the activity of 40K isotope, the total potassium content of potato tubers was calculated, with the assumption that 31.00 Bq 40K is equivalent to 1 g potassium. Results. The activity of 137Cs in most tested potato samples was below 0.2 Bq kg-1 (limit of quantification), and in other samles it was from 0.3 Bq kg-1 to 5.4 Bq kg-1. Potatoes of the same variety, originating from the same country, differed in terms of the activity of 137Cs. The highest activity of 137C, determined in potatoes imported from Cyprus, was seven times higher than the lowest value. The activity of 40K changed from 93.3 Bq kg-1 to 259.1 Bq kg-1. The average activity of 40K in potatoes imported from Cyprus, Egypt and Israel was at a similar level. The ratio of the activity of 137Cs determined in the tested potatoes to the activity of 40K changed from 0.00242 to 0.04163. The calculated potassium content in imported new potatoes was on average 4.376 g K kg-1 of the fresh weight of tubers and ranged from 3.010 g K kg-1 to 8.358 g K kg-1. Conclusions. The activity of the 137Cs cesium isotope in imported new potatoes in most tested samples was at a very low level (below the limit of quantification) and in other samples it did not exceed 5.5 Bq kg-1 and posed no threat to human lives. Potatoes originating from the same country differed in terms of the activity of 137Cs. The average activity of 40K in potatoes imported from Cyprus, Egypt and Israel was at a similar level and did not differ from the activity of 40K in domestically produced potatoes. The potassium content in imported new potatoes was determined by the variety.
Wprowadzenie. Ziemniaki są ważnym składnikiem diety człowieka. Obok składników decydujących o wartości odżywczej i dietetycznej, bulwy ziemniaka zawierają również substancje antyżywieniowe, m in. pierwiastki promieniotwórcze. Naturalne i sztuczne radionuklidy uwalniane są do środowiska na skutek działalności człowieka, w sposób kontrolowany lub niekontrolowany, i poprzez łańcuch pokarmowy przenoszone są do organizmu człowieka. Cel. Celem było zbadanie i określenie aktywności radioaktywnego izotopu cezu 137Cs oraz zawartości potasu, w tym aktywności izotopu 40K, w młodych ziemniakach importowanych do Polski w okresie zimowym z krajów Basenu Morza Śródziemnego. Materiał i metody. Materiał do badań stanowiły młode ziemniaki importowane z Cypru, Egiptu i Izraela, zakupione w Siedlcach wokresie od poczatku lutego do końca marca 2015 roku. Oznaczono aktywność izotopów 137Cs i 40K. Analizy wykonano metodą γspektrometryczną. Badania laboratoryjne wykonano w 18 próbkach. Na podstawie aktywności izotopu 40K, wyliczono całkowitą zawartość potasu w bulwach ziemniaka, przyjmując, że 31,00 Bq 40K odpowiada 1 g potasu. Wyniki. Aktywność 137Cs w większości badanych próbek ziemniaków była poniżej 0,2 Bq kg-1 (poniżej granicy oznaczalności), a w pozostałych próbkach wynosiła od 0,3 Bq kg-1 do 5,4 Bq kg-1. Ziemniaki tej samej odmiany, pochodzące z tego samego kraju różniły się pod względem aktywności 137Cs. Najwyższa aktywność 137Cs oznaczona w ziemniakach importowanych z Cypru była siedem razy większa od wartości najniższej. Aktywność 40K zmieniała się od 93,3 Bq kg-1 do 259,1 Bq kg-1. Średnia aktywność 40K w ziemniakach importowanych z Cypru, Egiptu i Izraela była na zbliżonym poziomie. Stosunek aktywności 137Cs oznaczonej w badanych próbkach ziemniaków do aktywności 40K zmieniał się od 0,00242 do 0,04163. Wyliczona zawartość potasu w ziemniakach młodych z importu wynosiła średnio 4,376 g K kg-1 świeżej masy bulw i wahała się od 3,010 g K kg-1 do 8,358 g K kg-1. Wnioski. Aktywność izotopu cezu 137Cs w ziemniakach młodych z importu w większości badanych próbek była na bardzo niskim poziomie, poniżej granicy oznaczalności, a w pozostałych próbkach nie przekraczała 5,5 Bq kg-1 i nie stanowiła zagrożenia dla zdrowia człowieka. Ziemniaki pochodzące z tego samego kraju różniły się pod względem aktywności 137Cs. Średnia aktywność 40K w ziemniakach importowanych z Cypru, Egiptu i Izraela była na zbliżonym poziomie i nie różniła się od aktywności 40K w ziemniakach z produkcji krajowej. Zawartość potasu w badanych ziemniakach młodych z importu zależała od odmiany.
Źródło:
Roczniki Państwowego Zakładu Higieny; 2017, 68, 3
0035-7715
Pojawia się w:
Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Utilization of nitrogen, phosphorus and potassium from complex fertilizers by very early-maturing potato cultivars
Wykorzystanie azotu, fosforu i potasu z nawozów kompleksowych przez bardzo wczesne odmiany ziemniaka
Autorzy:
Wadas, W.
Raczuk, J.
Dziugiel, T.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/47301.pdf
Data publikacji:
2015
Wydawca:
Politechnika Bydgoska im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich. Wydawnictwo PB
Źródło:
Acta Scientiarum Polonorum. Agricultura; 2015, 14, 2
1644-0625
Pojawia się w:
Acta Scientiarum Polonorum. Agricultura
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Nitrates and nitrites in selected vegetables purchased at supermarkets in Siedlce, Poland
Autorzy:
Raczuk, J.
Wadas, W.
Glozak, K.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/877174.pdf
Data publikacji:
2014
Wydawca:
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego. Państwowy Zakład Higieny
Tematy:
nitrate content
nitrite content
vegetable
acceptable daily intake
human nutrition
supermarket
Siedlce town
Polska
Opis:
Background. Vegetables constitute a vital part of the human diet, being the main source of minerals, vitamins, dietary fibre and phytochemicals. They however, also contain nitrates and nitrites, which adversely affect human health. Objective. To determine nitrate and nitrite content in selected vegetables purchased at supermarket chains in Siedlce and to assess their impact on consumer health. Material and methods. Vegetable samples were purchased from local supermarkets in Siedlce, town situated in the Mazovian province (Voivodeship) of Poland. These consisted of 116 samples of nine vegetables types including butterhead and iceberg lettuce, beetroot, white cabbage, carrot, cucumber, radish, tomato and potato collected between April and September 2011. Concentrations of nitrate and nitrite were determined by standard colorimetric methods used in Poland, with results expressed as mg per kg fresh weight of vegetables. Results. Nitrate concentrations varied between 10 mg∙kg-1 to 4800 mg∙kg-1. The highest mean nitrate concentrations were found in radishes (2132 mg∙kg-1), butterhead lettuce (1725 mg∙kg-1), beetroots (1306 mg∙kg-1) and iceberg lettuce (890 mg∙kg-1), whereas the lowest were found in cucumber (32 mg∙kg-1) and tomato (35 mg∙kg-1). Nitrite levels were also variable; the highest concentrations measured were in beetroot (mean 9.19 mg∙kg-1) whilst much smaller amounts were present in carrot, cucumbers, iceberg lettuce, white cabbage, tomatoes and potatoes. The daily adult consumption of 100 g amounts of the studied vegetables were found not exceed the ADI for both nitrates and nitrites. Conclusions. Findings indicated the need for monitoring nitrate and nitrite content in radishes, butterhead lettuce and beetroot due to consumer health concerns.
Wprowadzenie. Warzywa zajmują ważne miejsce w diecie człowieka, ponieważ są głównym źródłem minerałów, witamin, błonnika pokarmowego i substancji fitochemicznych. Warzywa są także źródłem azotanów(V) i azotanów(III), które mogą wpływać negatywnie na zdrowie człowieka. Cel. Celem badań było określenie zawartości azotanów(V) i azotanów(III) w wybranych warzywach zakupionych w sieci handlowej na terenie Siedlec. Materiał i metody. Warzywa zakupiono w lokalnych supermarketach w Siedlcach (woj. Mazowieckie). Przebadano 116 próbek dziewięciu gatunków warzyw takich jak: sałata masłowa i lodowa, burak ćwikłowy, kapusta biała głowiasta, marchew, ogórek, rzodkiewka, pomidor i ziemniak w okresie od kwietnia do września 2011 roku. Azotany(V) i azotany(III) w warzywach oznaczono metodą kolorymetryczną zgodnie z Polską Normą. Wyniki podano w mg∙kg-1 świeżej masy warzyw. Wyniki. Zawartość azotanów(V) w badanych warzywach wahała się od 10 mg∙kg-1 do 4800 mg∙kg-1. Największą średnią zawartość azotanów(V) stwierdzono w rzodkiewce (2132 mg∙kg-1) i w sałacie masłowej (1725 mg∙kg-1) . Znaczne ilości azotanów odnotowano także w buraku ćwikłowym (1306 mg∙kg-1) i w sałacie lodowej (890 mg∙kg-1) . Najmniejszą średnią zawartość azotanów(V) stwierdzono w ogórkach (32 mg∙kg-1) oraz w pomidorach (35 mg∙kg-1) . Zawartość azotanów (III) w badanych warzywach była zróżnicowana. Największą zawartość azotanów(III) odnotowano w buraku ćwikłowym (średnio 9.19 mg∙kg-1), a znacznie mniejsze w marchwi, ogórkach, sałacie lodowej, kapuście głowiastej białej, pomidorach i ziemniakach. Spożycie po 100 g dziennie badanych warzyw przez osobę dorosłą dostarcza azotany(V) i azotany(III) w ilości nieprzekraczającej wartość ADI. Wnioski. Otrzymane wyniki wskazują na potrzebę monitoringu zawartości azotanów(V) i azotanów(III) w rzodkiewce, sałacie masłowej i buraku ćwikłowym w trosce o ochronę zdrowia konsumenta.
Źródło:
Roczniki Państwowego Zakładu Higieny; 2014, 65, 1
0035-7715
Pojawia się w:
Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Koszty produkcji ziemniakow na wczesny zbior pod folia perforowana i wloknina
Autorzy:
Wadas, W
Sawicki, M
Kosterna, E
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/803018.pdf
Data publikacji:
2006
Wydawca:
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Tematy:
uprawa roslin pod oslonami
folia perforowana
ziemniaki
uprawa na zbior wczesny
koszty produkcji
wlokniny
oslony
plastic tunnel cultivation
perforated foil
potato
plant cultivation
early yield
production cost
nonwoven fabric
plant cover
Opis:
The study conducted in 2002-2004 analysed the costs of potato cultivation for early harvest under perforated foil and polypropylene fibre covers at diversified duration of covering the plants until 2 and 3 weeks after plant sprouting, under condition of mid-eastern Poland. It was stated that the application of perforated foil increased the direct production cost by 35.3%-46.2%, whereas the polypropylene fibre by 61.3% - 82.3%; however, the tuber yield depended on weather conditions during potato vegetation. High costs of covers’ usage were returned by increased production value. Increased inputs on production by application of the covers were more effective under unfavourable thermal conditions in the first period of potato vegetation. Only in the year of cold spring, at considerably increased yield of the tubers cultivated under covers, the extreme (marginal) costs of production under covers were lower than the average unit costs. An increase of the expenditures on production by usage of perforated foil was more effective. The unit costs of production under polypropylene fibre were 1.3 - 1.6 times higher; in the year favourable to cultivation of early potatoes the costs were almost identical as under perforated foil usage. The extreme costs of production under covers for Aksamitka potato cultivar were lower when the covers were kept over the plants over 3 weeks after sprouting while for Cykada cultivar over 2 weeks.
W badaniach przeprowadzonych w latach 2002-2004 dokonano analizy kosztów produkcji ziemniaków na wczesny zbiór pod osłonami z folii perforowanej i włókniny przy zróżnicowanej długości okresu okrycia roślin (do 2 i 3 tygodni po wschodach) w warunkach środkowo-wschodniej Polski. Stwierdzono, że stosowanie folii perforowanej zwiększało koszty bezpośrednie produkcji o 35,3% do 46,2%, a włókniny o 61,3% do 82,3%, natomiast plon zależał od warunków pogodowych w okresie wegetacji ziemniaka. Wysokie koszty stosowania osłon zostały pokryte przyrostem wartości produkcji. Zwiększanie nakładów na produkcję przez stosowanie osłon było bardziej efektywne przy mniej korzystnych warunkach termicznych w początkowym okresie wegetacji ziemniaka. Tylko w roku o zimnej wiośnie znaczny wzrost plonu bulw w uprawie pod osłonami powodował, że koszty krańcowe (marginalne) produkcji pod osłonami były mniejsze niż koszty jednostkowe (przeciętne). Bardziej efektywne było zwiększanie nakładów na produkcję przez stosowanie folii perforowanej. Koszty jednostkowe produkcji pod i włókniną były 1,3 do 1,6 raza większe, a w roku bardzo korzystnym dla uprawy ziemniaka na wczesny zbiór prawie identyczne jak przy stosowaniu folii perforowanej. Koszty krańcowe produkcji pod osłonami odmiany Aksamitka były mniejsze, gdy osłony utrzymywane były na roślinach przez 3 tygodnie po wschodach, a odmiany Cykada przez 2 tygodnie.
Źródło:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych; 2006, 511, 2; 417-427
0084-5477
Pojawia się w:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Wplyw stosowania oslon w uprawie wczesnych odmian ziemniaka na zawartosc wybranych skladnikow w bulwach
Autorzy:
Wadas, W
Kosterna, E
Zebrowska, T
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/802177.pdf
Data publikacji:
2006
Wydawca:
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Tematy:
uprawa roslin pod oslonami
bulwy
ziemniaki wczesne
folia polietylenowa
zawartosc kwasu askorbinowego
wloknina polipropylenowa
jakosc
odmiany roslin
folia perforowana
ziemniaki
zawartosc skrobi
zawartosc suchej masy
zawartosc bialka ogolnego
plastic tunnel cultivation
tuber
early potato
polyethylene foil
ascorbic acid content
polypropylene fabric
quality
plant cultivar
perforated foil
potato
starch content
dry mass content
total protein content
Opis:
The effect of cover kind (perforated polyethylene foil, polypropylene fibre) and date of its removal (2 and 3 week after plant sprouting) on the content of some nutrients in tubers of early potato cultivars (Aksamitka, Cykada) was investigated. The potatoes were harvested 60 and 75 days after planting. The use of covers increased dry matter and starch contents in tubers, but slightly affected the contents of protein and ascorbic acid. At this method of cultivation, dry matter content in tubers was higher on average by 2.05% and starch by 1.17% after 60 days from planting and by 2.18% and 1.20% after 75 days from planting, respectively. Kind of cover did not significantly affect the dry matter, starch and ascorbic acid contents in tubers, however, more protein on average by 0.11% after 60 days, and by 0.15% after 75 days from planting were observed at using perforated foil cover. Elongation of the covering period to 3 weeks after plants sprouting increase the protein content on average by 0.05% in physiologically older tubers harvested 75 days after planting; at the same time the starch content in tubers was higher by 0.97% at using perforated foil cover. The tubers of Cykada cultivar contained more dry matter, total protein and ascorbic acid than Aksamitka, but the starch content in tubers of both potato cultivars did not differ significantly.
W trzyletnich badaniach przeprowadzonych w latach 2002-2004 badano wpływ rodzaju osłony folii polietylenowej perforowanej i włókniny polipropylenowej oraz terminu zdjęcia osłony (2 i 3 tygodnie po wschodach roślin) na zawartość wybranych składników odżywczych w bulwach wczesnych odmian ziemniaka (Aksamitka i Cykada). Ziemniaki zbierano po upływie 60 i 75 dni od sadzenia. Stosowanie osłon przyczyniło się do zwiększenia zawartości suchej masy i skrobi w bulwach, ale miało niewielki wpływ na zawartość białka i kwasu askorbinowego. Przy tym sposobie uprawy zawartość suchej masy była większa średnio o 2,05%, a skrobi o 1,17% po 60 dniach od sadzenia i odpowiednio o 2,18% i 1,20% po 75 dniach od sadzenia. Rodzaj stosowanej osłony nie miał istotnego wpływu na zawartość w bulwach suchej masy, skrobi i kwasu askorbinowego, natomiast większą koncentrację białka ogólnego średnio o 0,11% po 60 dniach od sadzenia i o 0,15% po 75 dniach od sadzenia stwierdzono przy stosowaniu folii perforowanej. Wydłużenie okresu osłaniania roślin do 3 tygodni po wschodach przyczyniło się do zwiększenia zawartości białka średnio o 0,05% w bulwach fizjologicznie starszych, zbieranych po 75 dniach od sadzenia, jednocześnie przy stosowaniu folii perforowanej większa była zawartość skrobi o 0,97%. Większą zawartość suchej masy, białka i kwasu askorbinowego stwierdzono w bulwach odmiany Cykada niż Aksamitka, natomiast zawartość skrobi w bulwach obu odmian nie różniła się istotnie.
Źródło:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych; 2006, 511, 1; 233-243
0084-5477
Pojawia się w:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Effect of using covers in early crop potato culture on the content of phosphorus and magnesium in tubers
Wplyw stosowania oslon w uprawie ziemniaka na wczesny zbior na zawartosc fosforu i magnezu w bulwach
Autorzy:
Wadas, W
Jablonska-Ceglarek, R.
Kurowska, A.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/13908.pdf
Data publikacji:
2008
Wydawca:
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie / Polskie Towarzystwo Magnezologiczne im. Prof. Juliana Aleksandrowicza
Tematy:
early potato
perforated film
plant cultivation
tuber
magnesium
polypropylene fibre
phosphorus
potato
Opis:
Potassium is the main mineral component of potato tubers. With a high level of potato consumption, the crop also supplies the human organism with magnesium and phosphorus. The content of mineral components in potato tubers may change as an effect of agrotechnical factors. The aim of the study was to determine the effect of the type of cover (perforated polyethylene film, polypropylene fibre) and date of its removal (2 and 3 weeks after plant emergence) on phosphorus and magnesium in tubers of early potato cultivars (Aksamitka, Cykada). The potatoes were harvested 60 days after planting. Accelerated plant growth under covering resulted in the phosphorus content in tubers of cv. Aksamitka being 0.088 g kg1 d.m. higher in comparison with thecontrol, but did not affect the content of magnesium. With perforated film used to cover potato plants, an average content of phosphorus in tubers was by 0.217 g kg1 d.m than when polypropylene fibre cover was applied. The content of magnesium in tubers was on average 0.067 g kg1 d.m. higher under polypropylene fibre cover. Duration of the period when potato plants grew under cover did not significantly affect the phosphorus and magnesium accumulation in tubers.
Głównym składnikiem mineralnym bulw ziemniaka jest potas. Spożywanie ziemniaków pokrywa również częściowo zapotrzebowanie organizmu człowieka na fosfor i magnez. Zawartość składników mineralnych w bulwach ziemniaka może ulegać zmianom pod wpływem czynników agrotechnicznych. Celem badań było określenie wpływu rodzaju osłony (folii perforowanej, włókniny polipropylenowej) i terminu jej zdjęcia (2 i 3 tygodnie po wschodach roślin) na zawartość fosforu i magnezu w bulwach wczesnych odmian ziemniaka (Aksamitka, Cykada). Ziemniaki zbierano po 60 dniach od sadzenia. Przyspieszenie wegetacji roślin przez stosowanie osłon spowodowało zwiększenie zawartości fosforu w bulwach odmiany Aksamitka średnio o 0,088 g⋅kg1 s.m. w porównaniu z uprawą bez osłaniania roślin, ale nie miało wpływu na gromadzenie w bulwach magnezu. W przypadku stosowania folii perforowanej zawartość fosforu w bulwach by³a większa, średnio o 0,217 g⋅kg1 s.m., niż przy stosowaniu włókniny. Większą zawartość magnezu, średnio o 0,067 g⋅kg1 s.m., stwierdzono po zastosowaniu włókniny. Długość okresu okrycia roślin nie miała wpływu na zawartość obu pierwiastków w bulwach ziemniaka.
Źródło:
Journal of Elementology; 2008, 13, 2
1644-2296
Pojawia się w:
Journal of Elementology
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Effect of fertilization with multinutrient complex fertilizers on tuber quality of very early potato cultivars
Wpływ wieloskładnikowych nawozów kompleksowych na jakość bulw bardzo wczesnych odmian ziemniaka
Autorzy:
Wadas, W.
Łęczycka, T.
Boryniak-Marciniak, I.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/11542335.pdf
Data publikacji:
2012
Wydawca:
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie
Opis:
Fertilization is one of the most important factors which can significantly affect potato tuber quality. The effect of multi-nutrient complex fertilizers (HydroComplex, Nitrophoska Blue Special and Viking 13 representing the nitrophoska group, and Polimag S from the amophoska group), and single-nutrient fertilizers (ammonium nitrate, single superphosphate and potassium sulphate) on tuber quality of very early potato cultivars (‘Aster’, ‘Fresco’, ‘Gloria’) was compared in a three-year field experiment. It was found that the single-nutrient and multi-nutrient complex fertilizers did not affected the dry matter, starch and L-ascorbic acid content in tubers of very early potato cultivars, but they increased nitrate (V) content. Of the multi-nutrient complex fertilizers, only HydroComplex containing most of magnesium and sulphur of all with the nitrophoska group significantly increased nitrate (V) content in tubers, on average by 4.0 mg N-NO3 kg-1 of fresh weight and, as result, reduced the ascorbate-nitrate index, compared with the single-nutrient fertilizers. The fertilizers applied in the study had no effect on the content of mineral compounds in potato tubers, except of potassium. The potassium content increased as the result of HydroComplex applied, on average by 0.86 g kg-1 of dry matter. The kind of fertilizer had a greater effect on the quality of ‘Aster’ and ‘Gloria’ than ‘Fresco’ tubers. Tubers of ‘Aster’ and ‘Gloria’ contained more dry matter and starch, and less nitrates (V) and calcium than ‘Fresco’. The content of L-ascorbic acid, phosphorus, potassium and magnesium in tubers of the examined potato cultivars was similar.
Nawożenie jest jednym z najważniejszych czynników, które mogą wpływać na jakość bulw ziemniaka. Porównywano wpływ wieloskładnikowych nawozów kompleksowych (HydroComplex, Nitrophoska Blue Special i Viking 13 z grupy nitrofosek, i Polimag S z grupy amofosek), i nawozów jednoskładnikowych (saletra amonowa, superfosfat pojedynczy i siarczan potasu) na jakość bulw bardzo wczesnych odmian ziemniaka (‘Aster’, ‘Fresco’, ‘Gloria’). Nawozy jednoskładnikowe i wieloskładnikowe nawozy kompleksowe nie miały wpływu na zawartość suchej masy, skrobi i kwasu L-askorbinowego w bulwach bardzo wczesnych odmian ziemniaka, ale powodowały wzrost zawartości azotanów (V). Spośród wieloskładnikowych nawozów kompleksowych, tylko HydroComplex zawierający najwięcej magnezu i siarki ze wszystkich stosowanych nitrofosek powodował istotny wzrost zawartości azotanów (V) w bulwach, średnio o 4,0 mgkg-1 świeżej masy i w efekcie obniżenie indeksu askorbinowo-azotanowego w porównaniu z nawozami jednoskładnikowymi. Stosowane w badaniach nawozy nie miały wpływu na zawartość składników mineralnych w bulwach ziemniaka, z wyjątkiem potasu. Zawartość potasu w bulwach zwiększyła się po zastosowaniu HydroComplexu, średnio o 0,86 gkg-1 suchej masy. Rodzaj stosowanego nawozu miał większy wpływ na jakość bulw odmian ‘Aster’ i ‘Gloria’ niż ‘Fresco’. Bulwy odmian ‘Aster’ i ‘Gloria’ zawierały więcej suchej masy i skrobi, a mniej azotanów (V) i wapnia niż odmiany ‘Fresco’. Zawartość kwasu L-ascorbinowego, fosforu, potasu i magnezu w bulwach badanych odmian ziemniaka była podobna.
Źródło:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus; 2012, 11, 3; 27-41
1644-0692
Pojawia się w:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Wplyw stosowania wlokniny w uprawie bardzo wczesnych odmian ziemniaka na zawartosc wybranych skladnikow w mlodych bulwach
Autorzy:
Wadas, W
Jablonska-Ceglarek, R.
Kosterna, E.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/827955.pdf
Data publikacji:
2003
Wydawca:
Polskie Towarzystwo Technologów Żywności
Tematy:
sklad chemiczny
zastosowanie
ziemniaki
uprawa roslin
bulwy
wloknina polipropylenowa
jakosc
zywienie czlowieka
odmiany wczesne
odmiany roslin
chemical composition
application
potato
plant cultivation
tuber
non-woven polypropylene
quality
human nutrition
early cultivar
plant cultivar
Opis:
Badano wpływ technologii uprawy ziemniaka na wczesny zbiór (bez osłony oraz z zastosowaniem włókniny polipropylenowej) na zawartość wybranych składników odżywczych w bulwach bardzo wczesnych odmian (Aster i Drop). Ziemniaki zbierano po 60 i 75 dniach od sadzenia. Stosowanie osłony z włókniny polipropylenowej przyczyniło się do wzrostu zawartości suchej masy w bulwach średnio o 1,17%, w porównaniu z uprawą bez osłaniania roślin, ale nie miało wpływu na zawartość skrobi, białka i witaminy C w bulwach. Większy wpływ na zawartość badanych składników w bulwach miały: termin zbioru i warunki meteorologiczne w okresie wegetacji ziemniaka. Opóźnienie terminu zbioru przyczyniło się do wzrostu koncentracji składników odżywczych w bulwach. Niezależnie od stosowanej technologii uprawy zawartość suchej masy, skrobi i witaminy C w bulwach obu odmian nie różniła się istotnie, natomiast więcej białka, średnio o 0,14%, zgromadziły bulwy odmiany Aster.
The effect of the potato cultivation technology for early crop (no covering, covering by nonwoven polypropylene) on the some nutrient components content in tubers of very early cultivars (Aster, Drop) was investigated. Potatoes were harvested 60 and 75 days after planting. The result of employing the nonwoven polypropylene covering contributed to increase in the dry matter content in tubers on an average by 1.17%, in comparison with the cultivation without the plant covering, but did not have effect on the starch, protein and vitamin C content in tubers. The content of examined components in potato tubers in greater degree depended on the harvest date and meteorological conditions in the vegetation period of potato. The retarding of harvested date contributed to increase concentration on the nutrient components in tubers. Independently of employed the cultivation technology the contents of dry matter, starch and vitamin C in tubers of both cultivars showed no significant difference, however, higher protein on an average by 0.14% contents in tubers of Aster cultivar.
Źródło:
Żywność Nauka Technologia Jakość; 2003, 10, 3; 110-118
1425-6959
Pojawia się w:
Żywność Nauka Technologia Jakość
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Tuber quality of very early potato cultivars in response to titanium foliar application
Autorzy:
Kalinowski, K.
Wadas, W.
Borysiak-Marciniak, I.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/11864068.pdf
Data publikacji:
2018
Wydawca:
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie
Tematy:
plant cultivation
potato
Lord cultivar
Milek cultivar
plant cultivar
early cultivar
early potato
tuber quality
tuber darkening
ascorbic acid content
dry matter
protein content
starch content
sugar content
foliar application
titanium
Opis:
Potato is an important nutrient source in human nutrition. Potato tuber quality is affected by a cultivar, environmental conditions and agricultural practices. The study examined the effect of dose (0.2 dm3 ha–1 and 0.4 dm3 ha–1) and date of Tytanit® application (a single foliar application at the leaf development stage – BBCH 14–16 or at the tuber formation stage – BBCH 41–43, and a double foliar application at the BBCH 14–16 and BBCH 41–43 stages) on the tuber quality of very early potato cultivars (‘Lord’ and ‘Miłek’). Potatoes were harvested 75 days after planting (the end of June). Tytanit® (8.5 g Ti in 1 dm3) did not affect the content of dry matter, starch, monosaccharides, protein, L-ascorbic acid or nitrates in potato tubers. The very early potato cultivars responded differently to the Tytanit® applied. This growth stimulant caused an increase in total sugars content in the tubers of ‘Miłek’ and had a greater effect on the discoloration of tuber flesh after cooking of this cultivar. The contents of dry matter, starch, total sugars and protein in ‘Miłek’ tubers were higher than in ‘Lord’ tubers, while the content of monosaccharides, L-ascorbic acid and nitrates in tubers of both cultivars did not differ significantly.
Źródło:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus; 2018, 17, 3; 17-28
1644-0692
Pojawia się w:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Zmiany wilgotnosci gleby w zaleznosci od rodzaju nawozenia organicznego w uprawie warzyw
Autorzy:
Franczuk, J
Jablonska-Ceglarek, R.
Zaniewicz-Bajkowska, A.
Wadas, W.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/798380.pdf
Data publikacji:
1999
Wydawca:
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Tematy:
wilgotnosc gleby
nawozenie organiczne
gleby
sloma
uprawa roslin
obornik
nawozy zielone
warzywa
Opis:
Doświadczenie połowę przeprowadzono w RZD WSRP w Siedlcach w latach 1992 - 1993 i 1996 - 1997. W doświadczeniu badano zmiany wilgotności gleby w uprawie warzyw w zależności od rodzaju nawożenia organicznego. Badane nawozy organiczne to: obornik w dawce 60 t/ha, nawozy zielone w postaci poplonów letnich (facelia, żyto, wyka ozima, bobik) oraz słoma w dawce 4 i 6 t/ha. Nawozy zielone przyorywano w całości lub w postaci resztek pozbiorowych. Określono ilość świeżej i suchej masy wnoszonej do gleby przez badane formy nawożenia. W pierwszym roku po nawożeniu uprawiano kapustę głowiastą białą odmiany Kamienna Głowa, w drugim roku cebulę odmiany Wolska. Próby gleby w celu określenia wilgotności pobierano trzykrotnie w okresie wegetacji warzyw. W trakcie wegetacji warzyw obserwowano ilość i rozkład opadów atmosferycznych. Stwierdzono, iż największą ilość świeżej masy wprowadzono do gleby wraz z obornikiem, a spośród roślin poplonowych z facelią i bobikiem. Największą ilością wprowadzonej do gleby suchej masy charakteryzowały się obornik i żyto ozime. W pierwszym i w drugim roku po nawożeniu organicznym stwierdzono, iż wilgotność gleby ulegała wahaniom w okresie wegetacji warzyw. Wpływały na to zarówno niekorzystny rozkład opadów atmosferycznych, jak też rodzaj nawożenia organicznego. Badane nawozy organiczne nie powodowały spadku wilgotności gleby w porównaniu do kombinacji bez tych form nawożenia. Spośród roślin poplonowych w pierwszym roku po zastosowaniu na głębokości 0 - 20 cm, najkorzystniej na wilgotność gleby wpływało nawożenie facelią, a na głębokości 20 - 40 cm nawożenie żytem. W drugim roku nawożenie wyką. Większa ilość przyoranej biomasy roślin poplonowych wpływała korzystnie na wilgotność gleby. Nawożenie słomą w pierwszym jak i drugim roku po przyoraniu sprzyjało gromadzeniu wilgoci w glebie w porównaniu do pozostałych rodzajów nawożenia. W pierwszym jak i drugim roku po nawożeniu organicznym, na obu badanych głębokościach stwierdzono korzystny wpływ łącznego nawożenia facelią i słomą na wilgotność gleby.
The field experiment was carried out in the Experimental Station of Agricultural and Pedagogical University in Siedlce during 1992 - 1993 and 1996 - 1997. The influence of organic fertilization on soil moisture content on vegetable plantations was studied. The following kinds of organic fertilizers were applied: farmyard manure 60 t/ha, second crops for summer green manure (tansy phacelia, rye, winter vetch, faba bean) and straw at 4 and 6 t/ha. Whole plants or their post-harvest residues were ploughed down. The amounts of fresh and dry matter introduced to soil by mentioned manures were evaluated. White headed cabbage Kamienna Głowa cv. was grown as the first crop after fertilization, while the onion Wolska cv. in the second. Soil moisture content was measured three times during plant vegetation period and atmospheric precipitations were continuously recorded. The highest amount of fresh matter was introduced into soil with the farmyard manure and then with green manure second crops such as tansy phacelia and horse bean. Farmyard manure and winter rye showed the highest amounts of dry matter introduced into soil. During vegetation of vegetables the variability of soil moisture content was observed, especially in the first and second years after organic fertilization. It resulted from disadvantageous precipitation distribution as well as from the kind of organic fertilizers. Investigated forms of organic fertilizers did not decrease the soil moisture content in comparison to the variants without amy applied form of fertilizers. In the first year after fertilization the best impact on soil moisture content showed tansy phacelia, while the vetch and horse bean in the second year. Higher amounts of ploughed down biomass of second crop plants positively affected the soil moisture content. Manuring with straw in the first year after its ploughing down decreased soil m.c. while in the second year the water accumulation in soil was observed in comparison to other kinds of organic fertilization.
Źródło:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych; 1999, 466; 309-324
0084-5477
Pojawia się w:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Nastepcze dzialanie nawozow zielonych i slomy w uprawie ziemniakow wczesnych. Czesc I Plon bulw
Autorzy:
Wadas, W
Jablonska-Ceglarek, R.
Franczuk, J.
Zaniewicz-Bajkowska, A.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/809942.pdf
Data publikacji:
1999
Wydawca:
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Tematy:
nawozenie organiczne
sloma
uprawa roslin
plony
bulwy
wplyw nastepczy
ziemniaki wczesne
nawozy zielone
warzywa
Opis:
Badano działanie następcze nawozów zielonych w formie międzyplonów letnich (facelia, żyto, wyka ozima, bobik) i nawożenia słomą (słoma, słoma + 1% N w stosunku do masy słomy) w drugim roku po przyoraniu na plon ziemniaków wczesnych zbieranych po 75 dniach od sadzenia i po dojrzeniu. Stosowano dwie formy przyorywanej masy międzyplonów - całą biomasę i resztki pożniwne. Działanie nawozów zielonych porównano z nawożeniem obornikiem w dawce 25 t·ha⁻¹ i uprawą bez nawożenia organicznego. W uprawie ziemniaków na wczesny zbiór działanie następcze masy organicznej facelii, wyki ozimej i bobiku dorównywało, a żyta przewyższało działanie obornika. W uprawie ziemniaków na zbiór po dojrzeniu, efekt następczego działania masy organicznej facelii dorównywał obornikowi, natomiast efekty działania pozostałych międzyplonów były większe. Forma przyoranej masy międzyplonu (cała biomasa roślin czy resztki pożniwne) nie miała wpływu na plon ziemniaków. Działanie następcze nawożenia słomą łącznie z masą organiczną międzyplonów dało podobne efekty jak nawożenie samą masą organiczną międzyplonów.
The successive effects of green manure in form of summer catch crops (phacelia, rye, winter vetch, faba bean) and straw manuring (straw, straw + 1% N in relation to straw weight) in the second year after ploughing-down on the yield of early potato tubers harvested 75 days after planting and at full maturity were investigated. Two forms of ploughed-down catch crops were applied: the whole biomass and post-harvest residues. The effect of catch crops was compared to farmyard manure at the rate of 25 t·ha⁻¹ and to cultivation without organic fertilization. The successive effect of organic matter from phacelia, winter vetch and faba bean in potato cultivation for an early crop, was similar to the farmyard manure, whereas the organic matter from rye exceeded the farmyard manure effect. In potato cultivated for harvesting at full maturity, the successive effect of organic matter from phacelia was comparable to farmyard manure effect, while the effects of remaining catch crops were stronger. The form of ploughed-down catch crop matter (whole biomass or post-harvest residues) did not show any effect on the yield of potatoes. The successive effect of manuring with the straw plus organic matter of catch crops was similar to the organic matter fertilization with the catch crops only.
Źródło:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych; 1999, 466; 345-353
0084-5477
Pojawia się w:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Zmiany zawartosci dostepnych dla roslin form kadmu i olowiu w glebie pod wplywem nawozenia organicznego
Autorzy:
Zaniewicz-Bajkowska, A
Jablonska-Ceglarek, R.
Franczuk, J.
Wadas, W.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/796693.pdf
Data publikacji:
1999
Wydawca:
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Tematy:
olow
nawozenie organiczne
zawartosc olowiu
gleby
miedzyplony ozime
metale ciezkie
zawartosc kadmu
pobieranie skladnikow pokarmowych
obornik
kadm
sloma zytnia
warzywa
Opis:
Materia organiczna wprowadzona do gleby wiąże znajdujące się w niej metale ciężkie, m. in. kadm i ołów, przez co zmniejsza się ich zawartość w roztworze glebowym, z którego mogą być pobierane przez rośliny. W pracy przedstawiono wpływ nawożenia organicznego w postaci obornika, słomy żytniej i międzyplonów ozimych (żyto ozime, wyka ozima) na zawartość w glebie dostępnych dla roślin form kadmu i ołowiu. Jako dostępny dla roślin przyjęto kadm i ołów rozpuszczalny w roztworze octanu amonowego o pH - 7,3. W pierwszym roku po nawożeniu organicznym najniższą w porównaniu do kontroli zawartością dostępnego dla roślin kadmu charakteryzowała się gleba nawożona słomą żytnią, obornikiem i żytem ozimym, a najniższą zawartością ołowiu gleba nawożona słomą żytnią. W drugim roku po nawożeniu istotnie niższą w porównaniu do kontroli zawartość dostępnych dla roślin form kadmu zanotowano po oborniku, słomie żytniej i wyce ozimej, a istotnie niższą zawartość ołowiu po zastosowaniu wszystkich badanych w doświadczeniu form nawożenia organicznego.
Organic matter applied as a fertilizer binds the heavy metals, such as cadmium and lead in soil, diminishing their content in soil solution and decreasing their absorption by plants. Paper discussed the influence of organic fertilizers, such as farmyard manure, rye straw and winter second crops (winter rye, winter vetch) on the content of plant available forms of cadmium and lead. As available for plants the cadmium and lead forms soluble in ammonium acetate (pH 7.3) were assumed. In the first year after organic fertilization, the lowest content of plant available cadmium, in comparison to control, was observed in soils manured with rye straw, farmyard manure and winter rye. The lowest lead content was found in the soil manured with rye straw. In the second year after fertilization, significantly lower (in comparison to control) content of plant available cadmium form was noticed after farmyard manure, rye straw and winter vetch application, while significantly lower lead content was stated after application all of studied organic fertilizers.
Źródło:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych; 1999, 466; 373-379
0084-5477
Pojawia się w:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Nastepcze dzialanie nawozow zielonych i slomy w uprawie ziemniakow wczesnych. Czesc II
Autorzy:
Jablonska-Ceglarek, R
Wadas, W.
Franczuk, J.
Zaniewicz-Bajkowska, A.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/794439.pdf
Data publikacji:
1999
Wydawca:
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Tematy:
nawozenie organiczne
zawartosc witaminy C
sloma
bulwy
ziemniaki wczesne
wplyw nastepczy
jakosc
nawozy zielone
warzywa
uprawa roslin
zawartosc suchej masy
zawartosc skrobi
zawartosc bialka
Opis:
Badano wpływ następczy nawozów zielonych w formie międzyplonów letnich (facelia, żyto, wyka ozima, bobik) i nawożenia słomą (słoma, słoma + 1% N w stosunku do masy słomy) w drugim roku po przyoraniu na jakość bulw ziemniaków wczesnych zbieranych po 75 dniach od sadzenia i po dojrzeniu. Stosowano dwie formy przyorywanej masy międzyplonów - całą biomasę roślin i resztki pożniwne. Działanie nawozów zielonych porównano z nawożeniem obornikiem w dawce 25 t·ha⁻¹ i uprawą bez nawożenia organicznego. Wpływ następczy nawozów zielonych na jakość bulw ziemniaka był podobny jak nawożenia obornikiem. Następcze działanie nawozów zielonych, szczególnie żyta i bobiku, spowodowało nieznaczne zmniejszenie zawartości suchej masy w bulwach młodych w porównaniu z uprawą bez nawożenia organicznego. Jakość bulw w małym stopniu zależała od rodzaju międzyplonu przyoranego pod przedplon ziemniaków. Nieco mniej suchej masy w bulwach młodych, ale więcej białka i witaminy C w bulwach dojrzałych zawierały ziemniaki uprawiane w drugim roku po przyoraniu żyta. Nawożenie słomą miało niewielki wpływ następczy na zawartość suchej masy, białka i witaminy C w bulwach z obu terminów zbioru, ale zwiększyło zawartość skrobi w bulwach młodych.
Successive effect of green manure in form of the summer catch crops (phacelia, rye, winter vetch, faba bean) and straw manuring (straw, straw + 1% N in relation to straw weight) in the second year after ploughing-down on the quality of early potato tubers harvested 75 days after planting and at full maturity, were investigated. Two forms of ploughed - down catch crops were applied - the whole biomass and post-harvest residues. The effect of catch crops was compared to the farmyard manure application at the rate of 25 t·ha⁻¹ and to cultivation without organic fertilization. Successive effect of green manure on the quality of potato tubers was similar to that of farmyard manure. In comparison to cultivation without organic fertilizer, the effect of green manure, particulary rye and faba bean, decreased dry matter content in the immature tubers. The kind of catch crop ploughed-down before potato forecrop showed a small impact on the quality of tubers. The potatoes cultivated in the second year after ploughing down of rye contained slightly less dry matter in immature tubers, but more protein and vitamin C in the mature tubers. Straw manuring did not affect too much dry matter, protein and vitamin C contents in the tubers at both harvest terms, however it increased the starch content in immature tubers.
Źródło:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych; 1999, 466; 355-364
0084-5477
Pojawia się w:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Wplyw wapnowania gleby na zawartosc w niej dostepnych dla roslin form kadmu i olowiu oraz na ich pobieranie z gleby przez warzywa [kapusta glowiasta biala, burak cwiklowy]
Autorzy:
Jablonska-Ceglarek, R
Zaniewicz-Bajkowska, A.
Franczuk, J.
Wadas, W.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/799714.pdf
Data publikacji:
1999
Wydawca:
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Tematy:
olow
zawartosc olowiu
gleby
metale ciezkie
buraki cwiklowe
wapnowanie gleby
zawartosc kadmu
pobieranie skladnikow pokarmowych
kadm
kapusta glowiasta biala
warzywa
Opis:
Doświadczenie połowę założono na terenie zanieczyszczonym związkami kadmu i ołowiu pochodzenia komunikacyjnego. Badano w nim wpływ wapnowania gleby (1,5 t/ha nawozu wapniowego węglanowego zwyczajnego) na zawartość w niej dostępnych dla roślin form wyżej wymienionych metali ciężkich oraz ich zawartość w kapuście głowiastej białej uprawianej w pierwszym roku i w burakach ćwikłowych uprawianych w drugim roku po wapnowaniu gleby. Wapnowanie powodowało istotny spadek zawartości dostępnego dla roślin kadmu w glebie oraz jego ilości w dwu badanych gatunkach warzyw. Zanotowano też spadek zawartości ołowiu w glebie i w warzywach, ale różnice miedzy glebą wapnowaną i niewapnowaną nie były istotne.
The field experiment was carried out on the territory polluted with cadmium and lead compounds of road traffic origin. The effects of soil liming (1.5 t/ha common lime, consisting of carbonates) on the contents of both heavy metals in forms available for plants and on their uptake by white headed cabbage grown in the first year, and by red beet grown in the second year after liming, were studied. Liming significantly decreased the content of plant available cadmium in soil and its content in both vegetable species. Decrease of lead content in soil and vegetables was also observed, however the differences between limed and not limed soil were insignificant.
Źródło:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych; 1999, 466; 381-386
0084-5477
Pojawia się w:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Zastosowanie superabsorbentow w uprawie papryki pod oslonami
Autorzy:
Jablonska-Ceglarek, R
Cholewinski, J.
Wadas, W.
Franczuk, J.
Zaniewicz-Bajkowska, A.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/800360.pdf
Data publikacji:
1999
Wydawca:
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Tematy:
uprawa roslin pod oslonami
zawartosc witaminy C
plony
superabsorbenty
zawartosc suchej masy
podloza uprawowe
papryka
warzywa
Opis:
Celem badań była ocena wpływu trzech superabsorbentów (Ekosorb sodowy, Ekosorb potasowy, Aqua Gel) jako komponentów podłoża na plon oraz zawartość suchej masy i witaminy C w owocach papryki odmian Lamuyo i Sirono. Dodatek superabsorbentów do podłoża z substratu torfowego miał niewielki wpływ na wielkość plonu papryki ogółem, ale zwiększył plon handlowy. Zastosowanie Ekosorbu potasowego powodowało niewielki wzrost zawartości suchej masy i witaminy C w owocach papryki. Plon odmiany Lamuyo był nieco mniejszy niż odmiany Sirono, ale owoce tej odmiany zawierały więcej witaminy C.
The studies aimed at evaluating the effect of three superabsorbents (sodium Ekosorb, potassium Ekosorb, Aqua Gel) as the substrate components on yielding and contents of dry matter and vitamin C in red pepper (Lamuyo, Sirono cvs.) fruits. The addition of superabsorbents to peat substrate didn’t significantly affect the total yield but increased the marketable yield. The addition of potassium Ekosorb slightly increased the dry matter and vitamin C contents in red papper fruits. The yield of Sirono variety was higher than that of Lamuyo variety, but the fruits of Lamuyo variety contained more vitamin C.
Źródło:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych; 1999, 466; 441-447
0084-5477
Pojawia się w:
Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Grzegorz Radomski, Narodowa Demokracja wobec mniejszości narodowych w Drugiej Rzeczypospolitej w latach 1918–1926, Toruń 2000.
Autorzy:
Wadas, Joanna
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/436202.pdf
Data publikacji:
2005
Wydawca:
Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
Tematy:
endecja
życie politczne Drugiej Rzeczypospolitej
Źródło:
Res Gestae. Czasopismo Historyczne; 2005, 4; 242-245
2450-4475
Pojawia się w:
Res Gestae. Czasopismo Historyczne
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
The Two Chivalrous Nations. Wacław Sieroszewski and the Japanese presence in Korea
Dwa rycerskie narody. Japońska obecność w Korei w refleksji Wacława Sieroszewskiego
Autorzy:
Wadas, Andrzej
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/1597151.pdf
Data publikacji:
2017-12-31
Wydawca:
Akademia Ignatianum w Krakowie
Tematy:
Sieroszewski Wacław
Korea
Japonia
modernizacja
mesjanizm
rewolucja
prometeizm
socjalizm
Japan
modernization
messianism
revolution
prometheism
socialism
Opis:
The following article focuses on Wacław Sieroszewski’s perception of the Japanese presence in Korea during his short sojourn in “The Land of the Morning Calm” in 1903. According to the author, his description of the Japanese people must be seen against the broader background of the nineteenth century anti-colonial and revolutionary movements. Sieroszewski, an engaged observer, was pursuing a clear, socialist po- litical agenda at the time. For this reason, his perception of the Korean issue was devoid of objective detachment and can be interpreted, on one hand, in the light of the socialist revolutionary activities of the Pol- ish intelligentsia before the outbreak of the Russo-Japanese War, but also, on the other hand, in the context of a much broader Polish mes- sianism and prometheism. The Japanese, and so the Koreans, the pa- per argues, were merely used as a convenient ideological construct for the sake of a larger political game.
Wacław Sieroszewski przebywał krótko w Korei w 1903 r. w drodze powrotnej z Japonii. Zafascynowany modernizacją japońską, pa- trzył z podziwem na aktywność Japończyków w Kraju Porannej Ciszy w przeddzień wojny rosyjsko-japońskiej (1904-1905). Niestety, jego niepokojąco optymistyczna analiza sytuacji przeczyła zarówno od- czuciom prostych Koreańczyków jak i elity neokonfucjańskiej kraju, którzy już na wczesnym etapie interwencji japońskiej nie mieli więk- szych złudzeń co do prawdziwych zamiarów „modernizatorów”. Po- stawę Sieroszewskiego łatwiej zrozumieć, jeśli weźmiemy pod uwagę jego własne doświadczenia życiowe (działalność w ruchach rewolu- cyjnych) oraz środowisko polskiej i rosyjskiej inteligencji, w którym się obracał, zdominowane przez rewolucyjny romantyzm, socjalizm i antykolonializm. Z tych też względów postrzegał on zaangażowanie japońskie w Korei poprzez pryzmat swej własnej krucjaty politycznej, która, rzecz charakterystyczna dla polskiej inteligencji owej doby, była pochodną trzech idei: narodowego mesjanizmu, antyrosyjskiego pro- meteizmu i europejskiego socjalizmu. W ostatecznym rozrachunku, pomimo imponującej obudowy faktograficznej, Japończycy jawią się w jego analizie zdarzeń jako wygodny ideologiczny konstrukt służący promowaniu określonej agendy politycznej.
Źródło:
Perspektywy Kultury; 2017, 19, 4; 107-124
2081-1446
2719-8014
Pojawia się w:
Perspektywy Kultury
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Method for determination of the range of failure zone around macrocracks surface in rock medium
Metoda badania zasięgu strefy zniszczenia wokół powierzchni makropęknięć w ośrodku skalnym
Autorzy:
Wadas, M.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/219147.pdf
Data publikacji:
2013
Wydawca:
Polska Akademia Nauk. Czytelnia Czasopism PAN
Tematy:
ciśnienie okólne
górotwór
powierzchnia poślizgu
mikropęknięcia
naprężenie
odkształcenie
confining pressure
rock mass
slip surface
microcracks
stress
strain
Opis:
In this work a method, developed by the author, of microscopic investigations of deformation structures occurring in rock medium is presented. This method is based on adoption of multi-stage complex procedure encompassing numerous diverse examinations and measurements. As a result of following this method, information about geometrical features of microfractures and microfissures distribution (coordinates, length, occurrence frequency and directions of propagation) is obtained, which in turn allow to determine the range and intensity of destruction zones around macroscopic fissures in investigated samples. Testing was performed on selected three samples of the Tumlin Sandstone (three microscopic sections), representing the following states of stress-strain: sample no. 1 (σ3 = 200 MPa confining pressure and ε1 = 5% longitudinal strain) sample no. 2 (σ3 = 300 MPa confining pressure and ε1 = 10% longitudinal strain) sample no. 3 (σ3 = 300 MPa confining pressure and ε1 = 15% longitudinal strain) On the basis of conducted research it has been stated that increasing confining pressure σ3 = σ2 results in the increase of number and range of microfissures occurrence. At confining pressure σ3 = σ2 200 MPa and longitudinal strain ε1 = 5% a zone of intensive fracturing is noticeable, reaching about 6mm from the surface of macroscopic fracture. However, at higher confining pressure and higher longitudinal strains (σ3 = σ2 300 MPa and ε1 = 10% as well as σ3 = σ2 300 MPa and ε1 = 15%) microcracks and microfissures cover almost whole volume of the sample.
W artykule przedstawiono opracowaną przez autora metodę badań mikroskopowych struktur deformacji występujących w ośrodku skalnym. Metoda ta polega na zastosowaniu wieloetapowej złożonej procedury obejmującej wiele różnorodnych badań i pomiarów. W wyniku jej przeprowadzenia uzyskuje się informacje o geometrycznych cechach rozkładu mikrospękań i mikroszczelin (współrzędne, długość, częstość występowania i kierunki rozprzestrzenienia), które z kolei pozwalają na określenie zasięgu i intensywności strefy zniszczenia wokół pęknięć makroskopowych w badanych próbkach. Do badań zastosowano grubo ławicowy dolno triasowy piaskowiec pochodzący z północnej części obrzeżenia Gór Świętokrzyskich z okolic Tumlina. Piaskowiec charakteryzuje się zmienną barwą, od czerwono-brunatnej do jasnobrązowej, drobnym i średnim uziarnieniem oraz spoiwem krzemionkowo-żelazisto-ilastym. Głównym składnikiem skały są dobrze obtoczone miejscami ostrokrawędziste ziarna kwarcu o średnicy od 0,1 do 1,0 mm (średnio 0,5 mm). Badania właściwości mechanicznych piaskowca tumlińskiego wykonano w Pracowni Odkształceń Skał Instytutu Mechaniki Górotworu PAN w Krakowie. Badania piaskowca przeprowadzono na próbkach cylindrycznych o średnicy 22,5 mm i dwukrotnie większej wysokości w trójosiowym stanie naprężeń, pod zmiennym ciśnieniem okólnym w zakresie od 0 do 400 MPa. Próbki piaskowca początkowo poddano działaniu wszechstronnego hydrostatycznego naprężenia σ1 = σ2 = σ3, które odpowiadało zadanemu ciśnieniu okólnemu, a następnie przy stałej wartości tego ciśnienia, próbki obciążano siłą osiową do zadanej z góry wartości odkształcenia podłużnego. Badania wykonano w kilkunastu cyklach. Jeden cykl obejmował przeprowadzenie badań dla czterech próbek piaskowca pod stałym ciśnieniem okólnym i zadanym z góry zmiennym odkształceniem podłużnym dla każdej próbki innym wynoszącym 5%, 10%, 15% i 20%. Po uzyskaniu przez próbkę wymaganego odkształcenia podłużnego, odciążano ją do wartości zerowej naprężenia różnicowego następnie wyciągano ją z komory ciśnieniowej aparatu, szczegółowo oglądano i fotografowano. Z uzyskanych podczas badań przebiegu krzywych w układzie naprężenie różnicowe względem odkształcenia podłużnego i poprzecznego (rys. 2.) wynika, iż przy zwiększającym się ciśnieniu okólnym wzrasta wytrzymałość próbki oraz odpowiadające jej odkształcenia podłużne i poprzeczne. Poniżej wartości 200 MPa ciśnienia okólnego próbki pękały krucho, a pęknięcie poprzedzone było odkształceniami sprężystymi i niewielkimi odkształceniami trwałymi. Pęknięcie to było raptowne i towarzyszyły mu efekty akustyczne. Dla ciśnień okólnych - powyżej 200 MPa - próbki charakteryzowały się ciągliwym charakterem niszczenia, lecz zanim zaczęły pękać, osiągały znaczne odkształcenia. Próbki piaskowca po wykonanych badaniach w trójosiowym stanie naprężeń spojono w żywicy epoksydowej w celu utrwalenia powstałych deformacji (pęknięć i szczelin). Żywica epoksydowa zabarwiona kolorem niebieskim, migrując przez strukturę próbek skalnych, wypełniła pustki - pory i szczeliny powstałe podczas badań trójosiowych. Spojony piaskowiec pocięto na fragmenty - plastry (grubości kilku milimetrów), równolegle do osi pionowej próbek z których przygotowano szlify mikroskopowe. Badania mikroskopowe szerokiej gamy szlifów, autor przeprowadził przy pomocy mikroskopu optycznego firmy „Olympus” zintegrowanym z cyfrowym aparatem fotograficznym. Dla charakterystycznych obszarów w obrębie szlifów mikroskopowych wykonano serie kolorowych zdjęć fotograficznych w 25 i 100 krotnym powiększeniu. Na podstawie przeprowadzonej analizy rozwoju mikroskopowych struktur deformacji w próbkach piaskowca wyróżniono dwa typy niszczenia materiału skalnego. W pierwszym typie zniszczenia, części materiału nie objęte pęknięciem są wolne od zniszczeń, jedynie w bezpośrednim sąsiedztwie strefy pęknięcia (powierzchni ścinania) występują mikropęknięcia i mikroszczeliny. Próbka jest ścinana skośnie do podstawy, a kąt nachylenia powierzchni pęknięcia względem podstawy próbki wykazuje tendencję malejącą ze wzrostem ciśnienia okólnego. W drugim typie zniszczenia, powstały intensywnie spękane strefy. Skupienia mikropęknięć i mikroszczelin wyraźnie rozprzestrzeniają się w znacznej objętości próbki. Różnica między dwoma typami zniszczenia uwidoczniła się także w liczebności i zasięgu mikropęknięć i mikroszczelin występujących w sąsiedztwie powierzchni pęknięć oraz intensywnie spękanych stref (pasm). Do badań mikroskopowych struktur deformacji metodą komputerowej analizy obrazu fotograficznego, wytypowano trzy próbki piaskowca (trzy szlify mikroskopowe piaskowca) odpowiadające następującym stanom naprężeniowo-odkształceniowym: próbka nr 1 (σ3 = 200 MPa ciśnienia okólnego i ε1 = 5% odkształcenia podłużnego) próbka nr 2 (σ3 = 300 MPa ciśnienia okólnego i ε1 = 10% odkształcenia podłużnego) próbka nr 3 (σ3 = 300 MPa ciśnienia okólnego i ε1 = 15% odkształcenia podłużnego) Na podstawie przeprowadzonych obserwacji mikroskopowych wydzielono dla w/w szlifów obszary z charakterystycznymi strefami rozwoju spękań i wykonano dla nich serię kolorowych zdjęć fotograficznych, tworzących profile pomiarowe. W profilach pomiarowych zarejestrowano wszystkie mikroszczeliny. Zdjęcia wykonano w powiększeniu 100-krotnym, prostopadle do osi pionowej próbki, tak aby stykając się ze sobą obejmowały ciągłe przejście z obszarów pozbawionych pęknięć lub obszarów nieznacznie zniszczonych, w strefy ze spękaniami obejmującymi powierzchnie poślizgu. Profile pomiarowe obejmowały swym zasięgiem fragment powierzchni szlifu mikroskopowego o długości około 11 mm i wysokości 1,0 mm. Przygotowanie danych wejściowych do analizy komputerowej wykonano w dwóch etapach. W etapie pierwszym zeskanowano zdjęcia z profili pomiarowych, a następnie za pomocą programu Photo Shop wydzielono struktury deformacji. W etapie drugim zastosowano program Scion Image, za pomocą którego dla ogółu wydzielonych mikroszczelin określono następujące parametry: • numer porządkowy mikroszczeliny, • współrzędne x, y środka mikroszczeliny, • długość mikroszczeliny, • wartość kąta zawartego pomiędzy kierunkiem rozprzestrzenienia się mikroszczeliny a powierzchnią poślizgu W efekcie przetwarzania danych, program Scion Image nadaje każdej wydzielonej mikroszczelinie numer porządkowy. Program skanuje powierzchnie przetworzonego obrazu, następnie zlicza wydzielone mikroszczeliny przyporządkowując im kolejny numer. Program oblicza współrzędne środka x, y, długość i kąt nachylenia każdej wydzielonej mikroszczeliny. Następnie za pomocą arkusza kalkulacyjnego, oznaczono odległość każdej wydzielonej mikroszczeliny od makroskopowej powierzchni pęknięcia, stanowiącej początek profilu pomiarowego. Określono również kąt nachylenia dla każdej wydzielonej mikroszczeliny względem powierzchni pęknięcia makroskopowego. Na podstawie uzyskanych danych wykonano zbiorcze wykresy liczebności, długości i kierunków rozprzestrzenienia mikroszczelin w funkcji długości profilów pomiarowych. W oparciu o analizę wyników badań stwierdzono co następuje: 1. Zwiększające się ciśnienie okólne σ3 = σ2 i odkształcenie podłużne próbki ε1 powoduje wzrost liczby mikroszczelin. 2. W próbce nr 1 (σ3 = σ2 = 200 MPa i ε1 = 5%) zarejestrowana liczba mikroszczelin w początkowej części profilu pomiarowego (bezpośrednie sąsiedztwo powierzchni poślizgu) jest znacznie większa niż w dalszej jego części. 3. W próbce nr 2 i nr 3 (σ3 = σ2 = 300 MPa i ε1 = 10% oraz σ3 = σ2 = 300 MPa i ε1 = 15%) mikropęknięcia i mikroszczeliny rozprzestrzeniają się i obejmują znaczną objętość próbki, toteż ich liczebność w funkcji długości profilu pomiarowego nie wykazuje większego zróżnicowania. 4. Zwiększenie ciśnienia okólnego i skrócenia osiowego próbek wpływa na wzrost sumarycznej długości pomierzonych mikroszczelin. 5. Kierunki rozprzestrzenienia mikroszczelin względem powierzchni poślizgu w trzech seriach pomiarowych są do siebie zbliżone.
Źródło:
Archives of Mining Sciences; 2013, 58, 1; 269-282
0860-7001
Pojawia się w:
Archives of Mining Sciences
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Chronostratigraphic and depth variability of porosity and strength of hard coals in the Upper Silesian Basin
Chronostratygraficzna i głębokościowa zmienność porowatości i wytrzymałości węgli w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym
Autorzy:
Bukowska, M.
Sanetra, U.
Wadas, M.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/216982.pdf
Data publikacji:
2012
Wydawca:
Polska Akademia Nauk. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Tematy:
porowatość
wytrzymałość
węgiel
Górnośląskie Zagłębie Węglowe
porosity
strength
coal
Upper Silesian Coal Basin
Opis:
This article presents values of porosity and compression strength of hard coals from the area of the Upper Silesian Coal Basin. The change of the stage of carbonification, which results from conversion of coal substance in the process of coalification, is a source of many changes in the structure of coal. These changes exert influence on values of physical parameters, including the values of porosity and strength. Porosity and compression strength change with the degree of carbonification, a result of the depth of deposition. This study determined the values of effective porosity of coals and their strength considering the age chronology of coal seams and the depth of their occurrence. It examined coals of the Cracow Sandstone Series, the Mudstone Series, the Upper Silesian Sandstone Series, and the Paralic Series from depths ranging from about 350 m to 1200 m. The authors have shown that effective porosity of the Upper Silesian coals changes for particular stratigraphic groups and assumes values from a few to a dozen or so per cent, while compression strength from several to several dozen megapascals. It has been observed, from a chronostratigraphic perspective, that there is a shifting of the upper and lower limits of intervals of porosity variations towards higher values for younger coals. With the increase in compression strength, value of porosity in particular stratigraphic groups generally decreases. However, no regular changes were observed inmean, uniaxial compressive strength with the increase in the age of subsequent stratigraphic groups. On the other hand, for bright coal and semi-bright coal, a visible decrease in compression strength with the depth of deposition of strata was observed.
W artykule przedstawiono wartości porowatości i wytrzymałości na ściskanie węgli kamiennych z obszaru Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Zmiana stopnia uwęglenia, który wynika z przemian materii węglowej w procesie uwęglenia, jest źródłem wielu zmian w strukturze węgla. Zmiany te wpływają na wartość parametrów fizycznych, w tym na wartość porowatości i wytrzymałości. Porowatość i wytrzymałość na ściskanie zmieniają się ze stopniem uwęglenia, który wynika z głębokości zalegania. Przedstawione w artykule wartości porowatości efektywnej węgli i ich wytrzymałość zostały opracowane z uwzględnieniem chronologii wiekowej pokładów węgla i głębokości ich występowania. Przebadano węgle krakowskiej serii piaskowcowej, serii mułowcowej, górnośląskiej serii piaskowcowej i serii paralicznej, z głębokości od około 350 m do około 1200 m. Autorzy wykazali, że porowatość efektywna węgli górnośląskich zmienia się dla poszczególnych grup stratygraficznych i przyjmuje wartości od kilku do kilkunastu procent a wytrzymałość na ściskanie od kilkunastu do kilkudziesięciu megapaskali. Zaobserwowano, w ujęciu chronostratygraficznym, przesuwanie się górnej i dolnej granicy przedziałów zmienności porowatości w kierunku wyższych wartości dla węgli młodszych. Ze wzrostem wytrzymałości na ściskanie wartość porowatości w poszczególnych grupach stratygraficznych generalnie maleje. Nie zaobserwowano natomiast regularnych zmian średniej wytrzymałości na jednoosiowe ściskanie ze wzrostem wieku kolejnych grup stratygraficznych. Dla węgla błyszczącego i półbłyszczącego wykazano natomiast wyraźny spadek wytrzymałości na ściskanie z głębokością zalegania pokładów.
Źródło:
Gospodarka Surowcami Mineralnymi; 2012, 28, 4; 151-166
0860-0953
Pojawia się w:
Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
[Rec.] Arkadiusz Żukiewicz, Helena Radlińska w walce o Polskę (1914–1918), Uniwersytet Opolski. Studia i monografie nr 567, Opole 2019, ss. 208
[Rev.] Arkadiusz Żukiewicz, Helena Radlińska w walce o Polskę (1914–1918), Uniwersytet Opolski. Studia i monografie nr 567, Opole 2019, ss. 208
Autorzy:
Wadas, Jolanta
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/436333.pdf
Data publikacji:
2020
Wydawca:
Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
Tematy:
Helena z Rajchmanów Radlińska (1879–1954
Źródło:
Res Gestae. Czasopismo Historyczne; 2020, 10; 240-245
2450-4475
Pojawia się w:
Res Gestae. Czasopismo Historyczne
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Zonation of deposits of hard coals of different porosity in the Upper Silesian Coal Basin
Strefowość występowania węgli kamiennych o różnej porowatości w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym
Autorzy:
Bukowska, M.
Sanetra, U.
Wadas, M.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/215936.pdf
Data publikacji:
2016
Wydawca:
Polska Akademia Nauk. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Tematy:
węgiel kamienny
porowatość węgla
zmienność porowatości
Górnośląskie Zagłębie Węglowe
hard coal
coal porosity
variability of porosity
Upper Silesian Coal Basin
Opis:
The article presents the results of tests of porosity of the Upper-Silesian Coal Basin (USCB) hard coals. The porosity was determined for various lithotypes of hard coal, collected in different areas of the Upper-Silesian Coal Basin. Samples of hard coal were collected in 60 seams of 16 coal mines, from the depth of approximately between 350 and 1200 m. There are also presented differences in values of open porosity of coal depending on the depth of occurrence, as well as chronostratigraphic and tectonic correlation of a seam. Uniaxial compression strength of the tested coals falls in the strength class from very low to very high (from 8.1 to 51.5 MPa), open porosity is 0.68–12.5% and total porosity is 3.29–17.45%. With an increase in depth, in general, open porosity of coals decreases. There is an apparent decrease in open porosity correlated with the age of hard coals. It was observed that the lower and upper limits of open porosity ranges of variability shift towards lower values the older the coals are, from the Łaziskie Beds to the Jaklowieckie Beds. The older the coals the greater the average drop in the share of open porosity in total porosity from 60% for the youngest coals to merely several per cent for the oldest ones. The highest values of total porosity (over 10%) were observed in the youngest coals (Cracow sandstone series and siltstone series). Older coals reached more diversified values of total porosity (3.29–17.45%). Based on the conducted tests, zones correlated with tectonics of the basin and with deposition of lithostratigraphic beds of specific age, where values of porosity of hard coals differ, were determined in the area of the USCB. However, in spite of their correlation to a structural unit, the coals demonstrated a decrease in open porosity with an increase in their geologic age. Thus, there is an apparent influence of the deposition depth of coal within a given structural unit on open porosity following the age of coal, i.e. correlation to an older and older chronostratigraphic unit. [...]
W artykule przedstawiono wyniki badań porowatości węgli kamiennych w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym. Porowatość określono dla różnych litotypów węgla kamiennego, które pobrano z różnych rejonów Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Węgle kamienne pobrano z 60 pokładów w 16 kopalniach, z głębokości od około 350 do 1200 m. Przedstawiono zróżnicowanie wartości porowatości otwartej węgla od głębokości zalegania, pozycji chronostratygraficznej pokładu oraz przynależności do jednostki tektonicznej. Wytrzymałość na ściskanie przebadanych węgli mieści się w klasie wytrzymałości od bardzo małej do bardzo dużej (od 8,1 do 51,5 MPa), porowatość otwarta wynosi 0,68–12,5%, a porowatość całkowita wynosi 3,29–17,45%. Ze wzrostem głębokości, generalnie, porowatość otwarta węgli maleje. Zaobserwowano przesuwanie się dolnej i górnej granicy przedziałów zmienności porowatości otwartej w kierunku niższych wartości ze wzrostem wieku węgli, od warstw łaziskich do warstw jaklowieckich. Ze wzrostem wieku węgli średni udział porowatości otwartej w porowatości całkowitej wynosi od 60% dla węgli najmłodszych do zaledwie kilkunastu procent dla węgli najstarszych. Największe wartości porowatości całkowitej (powyżej 10%) stwierdzono w węglach najmłodszych (krakowska seria piaskowcowa i seria mułowcowa). Węgle starsze osiągnęły wartości porowatości całkowitej od kilku do kilkunastu procent (3,29–17,45%). Na podstawie przeprowadzonych badań wyznaczono w obszarze GZW strefy związane z tektoniką zagłębia i z występowaniem warstw litostratygraficznych określonego wieku, w których węgle kamienne różnią się wartościami porowatości. Jednakże, bez względu na przynależność do jednostki strukturalnej, węgle wykazywały zmniejszanie się porowatości otwartej wraz ze zwiększaniem się ich wieku geologicznego. Zatem jest obserwowany wyraźny wpływ głębokości zalegania węgla w obrębie danej jednostki strukturalnej na porowatość otwartą wraz ze wzrostem wieku węgla, czyli przynależnością do coraz starszej jednostki chronostratygraficznej. [...]
Źródło:
Gospodarka Surowcami Mineralnymi; 2016, 32, 1; 5-24
0860-0953
Pojawia się w:
Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Development of highbush blueberry (Vaccinium corymbosum hort. non L.) in vitro shoot cultures under the influence of melatonin
Rozwój pędowych kultur in vitro borówki wysokiej (Vaccinium corymbosum hort. non L.) pod wpływem melatoniny
Autorzy:
Litwińczuk, W.
Wadas-Boroń, M.
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/11541782.pdf
Data publikacji:
2009
Wydawca:
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie
Tematy:
Northern highbush blueberry
Vaccinium corymbosum
in vitro culture
melatonin
plant development
shoot culture
auxin
micropropagation
Herbert cultivar
Opis:
The influence of melatonin (MEL) in comparison with IAA, IBA (all at 5.71 µ M), and auxin-free (0) medium on development of highbush blueberry (Vaccinium corymbosum hort. non L.) ‘Herbert’ in vitro shoot cultures was examined. Depending on the kind of hormone in vitro cultures consisted of various number of axillary (AX) and adventitious (AD) shoots. The influence of melatonin on in vitro cultures was intermediate but more similar to IAA than IBA. Production of axillary shoots on media supplemented with MEL and IAA was comparable and higher than on medium with IBA. In contrast to IAA melatonin reduced development of adventitious shoots. Contrary to IBA-obtained cultures AX shoots grown on ‘IAA’, ‘0’, and ‘MEL’ media resembled AD shoots.
W pracy badano wpływ melatoniny (MEL 5.71 µ M) na rozwój pędowych kultur in vitro borówki wysokiej (Vaccinium corymbosum hort.  non L. ‘Herbert’). Odniesienie stanowiły pożywki zawierające IAA, IBA (5.71 µ M) lub wolne (0) od auksyn. W zależności od rodzaju hormonu kultury in vitro składały się z różnej liczby pędów kątowych (AX) i przybyszowych (AD). Wpływ melatoniny na kultury in vitro był pośredni, choć bardziej podobny do wpływu IAA niż IBA. Wytwarzanie pędów kątowych na pożywkach z dodatkiem melatoniny i IAA było zbliżone i większe niż na pożywce z IBA. W przeciwieństwie do IAA melatonina osłabiała rozwój pędów przybyszowych. Pędy kątowe otrzymane przy użyciu IBA wyraźnie różniły się od pędów przybyszowych. Na pozostałych pożywkach (‘IAA’, ‘0’ i ‘MEL’) wygląd pędów kątowych i przybyszowych był podobny.
Źródło:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus; 2009, 08, 3; 3-12
1644-0692
Pojawia się w:
Acta Scientiarum Polonorum. Hortorum Cultus
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Podwójna praktyka pielęgniarek w Polsce na tle aktualnych zasobów kadrowych
Dual practice of nurses in Poland against the current staff resources
Autorzy:
Malinowska-Lipień, Iwona
Gabryś, Teresa
Kózka, Maria
Gniadek, Agnieszka
Wadas, Tadeusz
Ozga, Edyta
Brzostek, Tomasz
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/2082634.pdf
Data publikacji:
2021-04-09
Wydawca:
Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra Jerzego Nofera w Łodzi
Tematy:
pielęgniarki
opieka zdrowotna
zasoby kadrowe
podwójna praktyka pielęgniarek
podwójne zatrudnienie
wielozadaniowość
nurses
health care
staff resources
nurses’ dual practice
dual employment
holding multiple jobs
Opis:
Wstęp: Zatrudnienie pracowników sektora opieki zdrowotnej równolegle w 2 miejscach pracy (tzw. podwójna praktyka) jest powszechnym zjawiskiem niemal we wszystkich krajach. W Polsce możliwość zatrudnienia w ≥2 miejscach pracy pojawiła się wraz ze zmianami polityczno-społecznymi i reformą sytemu opieki zdrowotnej. Mimo że problem ten podlega licznym badaniom, w Polsce nadal nie jest znana skala tego zjawiska, motywy i potencjalne skutki mogące mieć wpływ zarówno na pracowników, jak i na cały system opieki zdrowotnej. Materiał i metody: Badaną grupę stanowiło 1023 pielęgniarek zatrudnionych w publicznych i niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej na terenie województwa małopolskiego. Narzędziem badawczym był autorski kwestionariusz (ankieta). W opracowaniu statystycznym wykorzystano nieparametryczny test U Manna-Whitneya oraz test niezależności χ2. Dla wszystkich analiz przyjęto maksymalny dopuszczalny błąd I rodzaju α = 0,05, za statystycznie istotne uznano p ≤ 0,05. Wyniki: Staż pracy badanych pielęgniarek/pielęgniarzy wynosił 1–43 lat, średnio – 23 lata (SD = 11,1). Osoby >40 r.ż. stanowiły 77,5% (N = 793) grupy badanej, w tym 38,2% (N = 391) było między 41 a 50 r.ż. oraz 39,3% (N = 402) to osoby >50 r.ż. Spośród badanych 44,0% (N = 450) pracowało w 2 miejscach pracy, w tym 93,5% na stanowisku pielęgniarki, realizując ponad 160 godz. w miesiącu (39%). Decydującym powodem podjęcia dodatkowego zatrudnienia (93,3% badanych) były względy materialne. Wnioski: Względy finansowe są głównym powodem, dla których prawie połowa badanych pielęgniarek podejmuje dodatkowe zatrudnienie w wymiarze dwukrotnie przekraczającym obciążenie zawodowe. Badania sugerują potrzebę weryfikacji Centralnego Rejestru Pielęgniarek i Położnych (CRPiP) w celu wskazania liczby podwójnych etatów i osób pracujących w zawodzie pielęgniarek nie tylko w południowym regionie Polski, ale i całego kraju. Wyniki obrazują potrzebę prowadzenia dalszych badań dotyczących przyczyn i konsekwencji podwójnego zatrudnienia zarówno dla pielęgniarek, jak i wpływu tego zjawiska na jakość opieki i bezpieczeństwo pacjentów.
Background: Employment of health care workers simultaneously in 2 workplaces (the so called dual practice) is a common phenomenon in almost every country. In Poland, a possibility of employment in 2 or more workplaces arose with the socio-political changes and the reform of the health care system. In Poland, the scale of the phenomenon, as well as its motifs and potential effects influencing both employees and the whole health care system, are still not known despite numerous studies being conducted to that end. Material and Methods: The study group consisted of 1023 nurses (males and females) employed in public and non-public health care facilities in the territory of the Lesser Poland Voivodeship. The research tool was the authors’ poll questionnaire. In the statistical elaboration, the non-parametric Mann-Whitney U test and the χ2 independence test were used. For all the analyses, the maximum permissible error of type I, α = 0.05, was accepted, and p ≤ 0.05 was recognized as statistically significant. Results: Work experience of the nurses studied ranged 1–43 years, on average it was 23.1 years (SD = 11.1). Persons aged >40 years accounted for 77.5% (N = 793), out of whom 38.2% (N = 391) were aged 41–years and 39.3% (N = 402) >50 years. In the study group, 450 (44%) people were employed in 2 workplaces, out of whom 93.5% in the nurse position, working >160 h/month (39%). A decisive reason to take up an additional job (93.3% of the study group) were financial matters. Conclusions: Financial matters are the main reason for which almost half of the studied nurses undertake additional employment, in the scope twice as high as the work load. Research suggests the need to verify the Central Registry of Nurses and Midwives in order to precisely estimate the number of dual practice positions and the number of persons employed as nurses not only in the south of Poland but also in whole country. The results point to the necessity of further research concerning both the reasons for and consequences of dual practice for nurses, and the impact of this phenomenon on the quality of care and patient safety.
Źródło:
Medycyna Pracy; 2021, 72, 2; 113-121
0465-5893
2353-1339
Pojawia się w:
Medycyna Pracy
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Okrutna pobożność. Kilka uwag o przedstawieniach Ifigenii w sztuce starożytnej Grecji i starożytnego Rzymu
A Cruel Piety. A Few Remarks on the Iconography of Iphigenia in the Ancient Greek and Roman Art
Autorzy:
Wadas, Hanna
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/37490100.pdf
Data publikacji:
2023
Wydawca:
Akademia Ignatianum w Krakowie
Tematy:
Ifigenia w sztuce
mit o Ifigenii
ofiara Ifigenii
dramaty Eurypidesa
krwawa ofiara
Iphigenia in Art
Myth of Iphigenia
Iphigenia’s Sacrifice
Euripides’ dramas
Blood Sacrifice
Opis:
Celem artykułu jest omówienie wybranych przedstawień ikonograficznych ofiary Ifigenii występujących w sztuce starożytnej Grecji i Rzymu w kontekście literackim i kulturowym. Całość tekstu została podzielona na dwie części oraz dopełniona materiałem ilustracyjnym. Pierwsza część analizuje pięć wyobrażeń plastycznych poświęconych ofierze Ifigenii w tradycji greckiej. Są to na ogół sceny zachowane na wazach z V/IV w. p.n.e. Druga część ukazuje recepcję i transformację tych przedstawień w sztuce rzymskiej na trzech wybranych przykładach datowanych na I w. p.n.e. – I w. n.e. Jednym z zamysłów autorki było ukazanie literackich inspiracji omawianych przedstawień. Mit o Ifigenii stanowił bowiem źródło inspiracji dla wielkich dramatów greckich Ajschylosa, Sofoklesa, Eurypidesa oraz wpływał pośrednio przez tragików na artystów pracujących w glinie, marmurze i kamieniu. Przedstawienia plastyczne nawiązujące do mitologii greckiej były szeroko rozpowszechnione w sztuce rzymskiej: rzeźbie, reliefie, mozaice, malarstwie. Wynikało to z fascynacji literaturą, paideią i retoryką Hellady. Tradycja grecka miała również wpływ na rzymskie postrzeganie zaświatów, stąd znajdowała też odbicie w sztuce funeralnej. Czyny greckich herosów podkreślały cnoty rzymskich obywateli, takie jak pietas, virtus i concordia.
The purpose of this article is to discuss selected iconographic representations of the sacrifice of Iphigenia in ancient Greek and Roman art placed in a literary and cultural context. The entire text is divided into two parts and supplemented with iconography. The first part analyzes five artistic representations dedicated to the sacrifice of Iphigenia in the Greek tradition. These are generally scenes preserved on vases dated from the 5th– 4th centuries BC. The second part shows the reception and transformation of these depictions in Roman art using three selected examples dating from the 1st century BC to 1st century AD. One of the author’s intentions was to show the literary inspiration behind the discussed iconography The myth of Iphigenia served as a source of inspiration for the great Greek dramas of Aeschylus, Sophocles, Euripides, and indirectly, through them it influenced the artists working in clay, marble and stone. The iconographic representations referring to Greek mythology were widespread in Roman art: sculpture, relief, mosaics and painting. This was due to fascination with the literature, paideia and rhetoric of the Hellad. The Greek tradition also influenced Roman perceptions of the hereafter, hence it was also reflected in funebral art. The deeds of Greek heroes highlighted the virtues of Roman citizens, such as pietas, virtus and concordia.
Źródło:
Perspektywy Kultury; 2023, 40, 1; 177-192
2081-1446
2719-8014
Pojawia się w:
Perspektywy Kultury
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Efektywność stosowania wieloskładnikowych nawozów kompleksowych w uprawie bardzo wczesnych odmian ziemniaka
The efficiency of application of complex multi-nutrient fertilizers in cultivation of very early potato cultivars
Autorzy:
Wadas, Wanda
Łęczycka, Teresa
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/43021997.pdf
Data publikacji:
2010
Wydawca:
Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Tematy:
efektywność nawożenia
opłacalność nawożenia
wieloskładnikowe nawozy kompleksowe
ziemniak
complex multi-nutrient fertilizers
fertilization efficiency
fertilization profitability
potato
Opis:
Celem badań była ocena efektywności stosowania wieloskładnikowych nawozów komplekso¬wych HydroComplex (NPKMgS 12-11-18-3-8 + B, Mn, Zn, Fe), Nitrophoska® blue special (NPKMgS 12-12-17-2-6 + B, Zn), Polimag® S (NPKMgS 10-8-15-5-14 + B, Cu, Mn, Zn) i Viking 13 (NPKMgCaS 13-13-21-1-4-1) w uprawie bardzo wczesnych odmian ziemniaka Aster, Fresco i Gloria. Efektywność nawożenia wieloskładnikowymi nawozami kompleksowymi porównywano do nawozów jednoskładnikowych (saletra amonowa, superfosfat pojedynczy, siarczan potasu). Efektywność nawożenia oceniano na podstawie efektywności rolniczej i efektywności fizjologicznej oraz wskaźnika opłacalności jednostkowej i opłacalności przeciętnej nawożenia. Stosowanie HydroComplexu, Polimagu® S i Vikinga 13 dało podobny efekt produkcyjny jak nawozy jednokładnikowe, natomiast przy zastosowaniu Nitrophoski® blue special plon bulw frakcji handlowej był istotnie większy. Efektywność rolnicza nawożenia była największa przy stosowaniu wieloskładnikowych nawozów kompleksowych HydroComplex i Nitrophoska® blue special, a efektywność fizjologiczna przy stosowaniu nawozów Viking 13 i Polimag® S. Ekonomicznie uzasadnione było tylko stosowanie HydroComplexu i Nitrophoski® blue special. Efektywność nawożenia zależała od odmiany.
The aim of the study was to evaluate the efficiency of application of four complex multi-nutrient fertilizers: HydroComplex (NPKMgS 12-11-18-3-8 + B, Mn, Zn, Fe), Nitrophoska® blue special (NPKMgS 12-12-17-2-6 + B, Zn), Polimag® S (NPKMgS 10-8-15-5-14 + B, Cu, Mn, Zn) and Viking 13 (NPKMgCaS 13-13-21-1-4-1) in cultivation of very early potato cultivars Aster, Fresco and Gloria. The complex multi-nutrient fertilizers were compared with single-component fertilizers (ammonium nitrate, single superphosphate, potassium sulphate). The fertilization efficiency was evaluated on the basis of agricultural and physiological efficiencies and based on unit profitability index and average profitability of fertilization. The productive effects of applying HydroComplex, Polimag® S and Viking 13 were similar to those observed with the single-component fertilizers. However, when Nitrophoska® blue special was applied, the yield of marketable tuber fraction was significantly higher than that obtained using the single-component fertilizers. The highest agricultural efficiency of fertilization characterized the complex multi-nutrient fertilizers HydroComplex and Nitrophoska® blue special, whereas the highest physiological efficiency was recorded with the fertilizers Viking 13 and Polimag® S. Only the use of HydroComplex and Nitrophoska® blue special appeared to be economically profitable. The fertilization efficiency depended on the potato cultivar.
Źródło:
Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin; 2010, 257/258; 167-175
0373-7837
2657-8913
Pojawia się w:
Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
The Origins of the Jesuit Authority and Influence at the Court of Emperors Wanli (1572–1620), Shunzi (1644–1661) and Kangxi (1661–1722) and in the Wider Circles of the Chinese Society in the Light of the Works of Thomas Szpot Dunin (1644–1713)
Źródła autorytetu i wpływu jezuitów na dworze cesarzy Wanli (1572–1620), Shunzi (1644–1661) i Kangxi (1661–1722) i w szerszych kręgach społeczeństwa chińskiego w świetle dzieła Tomasza Dunina Szpota (1644–1713)
Autorzy:
Wadas, Andrzej
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/37218407.pdf
Data publikacji:
2023
Wydawca:
Akademia Ignatianum w Krakowie
Tematy:
Tomasz Dunin Szpot
jezuici
Chiny
cesarz Wanli
cesarz Shunzi
cesarz Kangxi
autorytet
Thomas Szpot Dunin
Jesuits
China
Emperor Wanli
Emperor Shunzi
Emperor Kangxi
Authority
Opis:
The article analyzes the role of authority in the Jesuit modus operandi in China in the early modern period as it can be deduced from the works of Tomasz Szpot Dunin SJ (1644–1713), in particular from his Historiae Sinarum Imperii (ARSI, Jap. Sin 102; Jap. Sin. 103) and Collectanea Historiae Sinensis (ARSI, Jap. Sin 104; Jap. Sin. 105 I; Jap. Sin. 105 II). The manuscripts contain a detailed description of the Jesuit method of working in a very challenging cultural and political environment in which the question of authority played a predominant role. For Matteo Ricci and his followers, the goal of their missionary work was to plant Christianity in China, but it could have been done only by everyday efforts to win the acceptance of the court and of the wider circles of the Chinese society. The article enumerates and discusses the seven dimensions of Jesuit authority which are broadly divided into two types, namely, the secular authority (auctoritas profana) and the sacred authority (auctoritas sacra). The former found its expression primarily in a proper dress code and grooming, dignified posture, solemn facial expression and impeccable social manners. These were combined with limited use of physical force for self-defence and willingness to offer their military expertise when deemed necessary to promote the missionary goals. Furthermore, the Jesuits lived a virtuous life combined with charity manifested towards the poor, especially in time of natural disasters and social unrest. However, the authority they exercised among the Confucian mandarinate was based on their distinguished literary skills, remarkable command of Chinese and practical understanding of international diplomacy which enabled them to serve as cultural and political brokers. Finally, the Jesuit exercised the form of authority which was divinely mandated as they were the teachers of the Divine Law (Magistri Legis Divinae), which, for the Chinese Emperors, who were regarded as the Sons of Heaven (Tianzi or Huangdi) was tantamount to the knowledge of astronomy.
Artykuł dotyczy roli autorytetu w modus operandi jezuitów w Chinach w epoce nowożytnej w świetle dzieła Tomasza Szpota Dunina SJ (1644– 1713), w szczególności jego Historiae Sinarum Imperii (ARSI, Jap. Sin. 102; Jap. Sin. 103) oraz Collectanea Historiae Sinensis (ARSI, Jap. Sin. 104; Jap. Sin. 105 I; Jap. Sin. 105 II). Powyższe manuskrypty zawierają szczegółowy opis jezuickiej metody pracy w bardzo trudnym środowisku kulturowo-politycznym, w którym kwestia władzy i autorytetu odgrywała dominującą rolę. Dla Matteo Ricciego i jego następców celem pracy misyjnej było krzewienie chrześcijaństwa w Chinach, co można było osiągnąć jedynie dzięki akceptacji dworu cesarskiego oraz szerszych kręgów społeczeństwa chińskiego. W artykule wymieniono siedem wymiarów autorytetu jezuickiego, które można ogólnie podzielić na dwa typy, mianowicie na autorytet świecki (auctoritas profana) i autorytet sakralny (auctoritas sacra). Ten pierwszy znajdował swe odbicie we właściwym ubiorze i wyglądzie, godnej postawie i poważnym wyrazie twarzy, nienagannych manierach społecznych, ograniczonym użyciu siły fizycznej dla samoobrony w przypadku zagrożenia życia oraz tendencji do wykorzystywania zachodniej wiedzy wojskowej dla promowania misji. Ponadto jezuici prowadzili cnotliwe życie połączone z miłością okazywaną ubogim, zwłaszcza w czasie klęsk żywiołowych i niepokojów społecznych. Jednak autorytet, jakim cieszyli się wśród mandarynatu konfucjańskiego, opierał się głównie na ich wybitnych zdolnościach literackich, dobrej znajomości języka chińskiego i praktycznym zrozumieniu dyplomacji międzynarodowej, co umożliwiało im odgrywanie roli pośredników kulturalnych i politycznych. Wreszcie autorytet jezuitów miał też wymiar sakralny, gdyż byli oni postrzegani jako Nauczyciele Prawa Bożego (Magistri Legis Divinae), co dla cesarzy chińskich, uważanych za Synów Niebios (Tianzi lub Huangdi), było równoznaczne z wiedzą astronomiczną.
Źródło:
Perspektywy Kultury; 2023, 43, 4/1; 215-227
2081-1446
2719-8014
Pojawia się w:
Perspektywy Kultury
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
    Wyświetlanie 1-35 z 35

    Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim komputerze. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies