Podczas pracy elementów roboczych narzędzi rolniczych przeznaczonych do
uprawy gleby występuje tarcie i zużywanie materiału tych elementów wywołane
oddziaływaniem cząstek gleby. Procesy te są przyczyną zwiększenia temperatury
elementów. Stosując pomiary kontaktowe, określano temperaturę lemieszy
płużnych, dłut głębosza oraz redlic i skrzydeł łap kultywatora podczas ich
użytkowania w glebie. Zwiększenie temperatury materiału elementów w mikroobszarach
tarcia i zużywania może rzutować na procesy tribologiczne. Temperaturę
mierzono w trzech miejscach powierzchni roboczej elementów
(w przypadku lemieszy płużnych pomiary wykonywano dodatkowo w dwóch
miejscach na powierzchni przeciwnej do powierzchni roboczej). Elementy pracowały
w zróżnicowanych warunkach glebowych. W przypadku lemieszy płużnych
pomiary przeprowadzono podczas orki wykonywanej w okresie letnim
i jesiennym. Największą temperaturę (29,3÷36,0ºC) stwierdzono w przypadku
lemieszy płużnych użytkowanych w okresie letnim, w glebie o małej wilgotności.
W odniesieniu do temperatury gleby była ona od 5,5 do 12,2ºC, tj. od około
1,2 do 1,5 razy większa. W przypadku orki wykonywanej jesienią, kiedy gleba
cechowała się niższą temperaturą i większą wilgotnością, temperatura lemieszy
była mniejsza (19,9÷22,0ºC). W odniesieniu do temperatury gleby była ona od
2,8 do 4,9ºC, tj. od około 1,2 do 1,3 razy większa. W przypadku dłut głębosza
temperatura materiału ich warstwy wierzchniej była wyrównana (około 23,5ºC)
i od 9,9 do 10,9ºC, tj. około 1,8-krotnie większa od temperatury gleby. Najmniejszy
przyrost temperatury stwierdzono dla redlic i skrzydeł łap kultywatora.
W przypadku redlic zarejestrowana temperatura była o 2,0 i 2,2ºC, tj. nieco
powyżej 1,1 razy większa w odniesieniu do temperatury gleby, a temperatura
skrzydeł porównywalna z nią.
During operation of working parts of agricultural machinery for soil
tilling, the friction and abrasive wear of their surfaces occur due to the
interaction of soil particles. Those processes cause a temperature increase
in working elements. Contact measurements were used to determine the
values of the temperatures reached by surfaces of ploughshares, subsoil
shanks, and cultivator coulters, and tooth wings, during their operation in
soil. Tribological processes depend on the material temperature in the
friction micro areas. The temperatures were measured at three points on working surfaces (in the case of ploughshares, measurements were
performed additionally in two places on the surface opposite to the
working surface). The parts operated under various soil conditions. For
the ploughshares, the measurements were carried while ploughing in the
summer and autumn. The highest temperature (29.3–36.0°C) was observed
for the ploughshares used during the summer period in the soil with low
moisture. Compared to the soil temperature, it was higher by 5.5 to
12.2°C, i.e. approximately 1.2- to 1.5-fold higher. In the case of ploughing
in the autumn, when the soil had a lower temperature and higher
humidity, the temperature of ploughshares was lower (19.9 – 22.0°C). In
relation to the soil temperature, it was from 2.8 to 4.9°C, i.e. from about
1.2 to 1.3 times higher. For the subsoil shanks, the temperature of their top
layer was similar (ca. 23.5°C) and the values were 9.9 to 10.9°C, i.e.
approximately 1.8 times higher than the soil temperature. The smallest
increase in temperature was found for cultivator coulters and tooth wings.
In case of coulters, the registered temperature was by ca. 2.0 and 2.2°C, i.e.
slightly above 1.1-fold higher than the temperature of soil and the surface
temperature of the tooth wings was comparable to that of soil.